Şiir Defteri / Sizin Köşeniz / TRUMP VE ORTADOĞU

Yazardan en yeniler

TRUMP VE ORTADOĞU: YENİ DÖNEMİN OLASI YANSIMALARI Giriş Amerika Birleşik Devletleri'nde Kasım 2024'te gerçekleştirilen başkanlık seçimleri, yalnızca ABD'nin iç politikası açısından değil, küresel siyaset bakımından da önemli sonuçlar doğurmuştur. Cumhuriyetçi Parti'nin adayı Donald Trump, gerekli 270 delege sınırını aşarak ikinci kez ABD Başkanı seçilmiş ve 20 Ocak 2025 tarihinde yemin ederek görevine başlamıştır. Trump'ın yeniden başkan seçilmesi, özellikle Ortadoğu, Kafkasya ve Avrupa'daki gelişmeler açısından çeşitli tartışmaları beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda şu sorular öne çıkmaktadır: Trump yönetiminin Ortadoğu politikası nasıl şekillenecektir? Suriye'de nasıl bir politika izlenecektir? İsrail-Filistin meselesinde ABD'nin yaklaşımı ne olacaktır? Türkiye-ABD ilişkileri ve Suriye'nin kuzeyindeki gelişmeler bu yeni dönemden nasıl etkilenecektir? Bu soruların yanıtları, yalnızca Trump yönetiminin tercihleriyle değil, aynı zamanda ABD'nin uzun vadeli dış politika öncelikleri, İsrail'in güvenlik politikaları, bölgesel güçlerin tutumları ve Ortadoğu'daki mevcut siyasi dengelerle birlikte değerlendirilmelidir. Trump'ın İkinci Başkanlık Dönemi Donald Trump'ın ikinci kez başkan seçilmesi, ABD dış politikasında yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilebilir. Trump'ın siyasi söylemi ve ilk başkanlık dönemindeki uygulamaları dikkate alındığında, güvenlik, savunma harcamaları, ekonomik çıkarlar ve ABD'nin küresel nüfuzunun korunması dış politika gündeminin önemli başlıkları arasında yer almaktadır. ABD'nin savunma sanayisi ve askeri kapasitesi, ülkenin küresel ekonomik ve stratejik gücünün önemli unsurlarından biridir. Bu nedenle Washington'ın dış politika tercihleri değerlendirilirken yalnızca siyasi söylemlere değil, ekonomik ve stratejik çıkarların oluşturduğu bütünlüğe de bakılması gerekir. Bununla birlikte, Ortadoğu'daki bütün gelişmeleri yalnızca ABD'nin silah sanayisi veya ekonomik çıkarları üzerinden açıklamak da yeterli değildir. Bölgedeki devletlerin kendi güvenlik kaygıları, enerji kaynakları, etnik ve mezhepsel farklılıklar, İsrail-Filistin sorunu, İran'ın bölgesel politikaları ve büyük güçler arasındaki rekabet de mevcut tablonun oluşmasında etkili olmaktadır. İsrail ve ABD İlişkileri Trump'ın ikinci başkanlık döneminde İsrail-ABD ilişkileri de bölgesel politikanın en önemli başlıklarından biri olacaktır. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Trump'ın ikinci döneminde Washington'a gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında Hamas'a karşı yürütülen savaş, İran, bölgesel güvenlik ve Arap ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesi gibi konuların ele alınması, Washington-Tel Aviv ilişkilerinin Ortadoğu politikasındaki önemini ortaya koymaktadır. Netanyahu'nun, Trump ile birlikte Ortadoğu'nun siyasi haritasının yeniden şekillendirilebileceğine ilişkin açıklamaları da bölgenin geleceğine ilişkin tartışmaları artırmıştır. Bu noktada özellikle dikkat edilmesi gereken husus, Ortadoğu'da sınırların, siyasi ittifakların ve güç dengelerinin yeniden şekillenmesinin bölgedeki halklar açısından ciddi sonuçlar doğurabilecek olmasıdır. Dolayısıyla bölgesel değişimler yalnızca devletlerin güvenlik politikaları açısından değil, sivillerin yaşam hakkı, siyasal temsil, demokratik katılım ve toplumsal barış açısından da değerlendirilmelidir. Suriye ve Yeni Dönemin Belirsizlikleri Trump'ın ikinci başkanlık döneminin Türkiye açısından en önemli başlıklarından biri Suriye olacaktır. 8 Aralık 2024 tarihinde Beşşar Esad yönetiminin sona ermesinin ardından Suriye'de yeni bir siyasi dönem başlamıştır. Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) öncülüğündeki güçlerin Şam'da kontrolü ele geçirmesi sonrasında geçici yönetim oluşturulmuş ve yeni siyasi yapılanmaya ilişkin tartışmalar başlamıştır. Ancak Suriye'nin geleceği konusunda henüz bütün soruların yanıt bulduğunu söylemek mümkün değildir. Ülkenin yeni anayasal yapısı, farklı etnik ve mezhepsel grupların siyasal sisteme katılımı, merkezi yönetimin niteliği ve ülkenin toprak bütünlüğünün nasıl korunacağı temel sorunlar arasında bulunmaktadır. Suriye; Sünni Arapların yanı sıra Kürtler, Aleviler, Hristiyanlar, Dürziler, Süryaniler, Ermeniler ve farklı toplumsal grupların yaşadığı çok kimlikli bir ülkedir. Bu nedenle yeni siyasi sistemin yalnızca bir grubun çıkarları doğrultusunda şekillenmesi, uzun yıllardır devam eden çatışmaların yeniden ortaya çıkmasına neden olabilir. Kalıcı bir siyasi düzen için bütün toplumsal kesimlerin temsil edildiği, hukuk devletini esas alan ve temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan kapsayıcı bir anayasal yapının oluşturulması büyük önem taşımaktadır. Türkiye Açısından Suriye Meselesi Suriye'deki gelişmeler Türkiye açısından da doğrudan sonuçlar doğurmaktadır. Özellikle Suriye'nin kuzeyindeki Kürt siyasi ve askeri yapılanmaları, Türkiye'nin güvenlik politikalarının temel başlıklarından biri olmaya devam etmektedir. ABD'nin Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile ilişkileri de Ankara-Washington ilişkilerinin önemli sorun alanlarından birini oluşturmaktadır. Türkiye, SDG'nin ana unsurlarından biri olan YPG'yi PKK ile bağlantılı bir yapı olarak değerlendirmekte; ABD ve bazı Batılı ülkeler ise SDG'yi özellikle IŞİD'le mücadelede önemli bir ortak olarak görmektedir. Dolayısıyla Trump yönetiminin bu konudaki tercihi, yalnızca ABD'nin Suriye politikasını değil, aynı zamanda Türkiye-ABD ilişkilerinin geleceğini de etkileyebilecek niteliktedir. Bir diğer önemli mesele ise Suriyeli mültecilerin geleceğidir. Suriye'deki siyasi ve güvenlik koşullarının değişmesi, Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin gönüllü ve güvenli geri dönüşü tartışmasını da yeniden gündeme getirmiştir. Ancak bu dönüşlerin sürdürülebilir olabilmesi için Suriye'de güvenliğin, ekonomik koşulların ve temel kamu hizmetlerinin belirli bir istikrar düzeyine ulaşması gerekmektedir. Ortadoğu'da Yeni Sınırlar Tartışması Ortadoğu'nun geleceğine ilişkin tartışmalarda zaman zaman "Büyük Ortadoğu Projesi" (BOP) kavramına da başvurulmaktadır. Ancak bölgedeki gelişmeleri değerlendirirken bu tür projelerin varlığına ilişkin iddiaların yanı sıra somut siyasi, ekonomik ve askeri gelişmelerin de ayrı ayrı incelenmesi gerekir. Ortadoğu'da sınırların veya siyasi yapıların değişmesi ihtimali, bölge halkları açısından son derece hassas bir konudur. Suriye'nin etnik, dini ve mezhepsel çeşitliliği göz önüne alındığında, ülkenin parçalanması veya kalıcı bölgesel ayrışmalar yaşanması ihtimali, yalnızca Suriye'yi değil, Türkiye, Irak, İran, Lübnan ve diğer bölge ülkelerini de doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle Suriye'nin toprak bütünlüğünün korunması, farklı toplumsal kesimlerin siyasi süreçlere katılımının sağlanması ve bölgesel sorunların askeri yöntemlerden ziyade diplomatik yollarla çözülmesi büyük önem taşımaktadır. Sonuç ve Değerlendirme Trump'ın ikinci başkanlık döneminin Ortadoğu açısından önemli belirsizlikleri beraberinde getirdiği söylenebilir. ABD'nin İsrail'le ilişkileri, İran politikası, Suriye'deki askeri varlığı, SDG ile ilişkileri ve Türkiye'nin güvenlik kaygılarına yaklaşımı, önümüzdeki dönemin temel belirleyicileri arasında olacaktır. Bu çerçevede şu değerlendirmeler yapılabilir: Trump'ın ikinci başkanlık dönemi, Ortadoğu'daki mevcut siyasi ve askeri dengeler açısından önemli değişikliklere yol açabilecek bir süreçtir. ABD'nin Ortadoğu politikası, yalnızca başkanın kişisel tercihleriyle değil; güvenlik, ekonomik çıkarlar, enerji politikaları ve bölgesel ittifaklarla birlikte değerlendirilmelidir. İsrail-ABD ilişkileri, Trump döneminde Ortadoğu politikasının en önemli belirleyicilerinden biri olmaya devam edecektir. Suriye'nin geleceği, bölgenin en kritik sorunlarından biridir. Yeni yönetimin kapsayıcı, demokratik ve hukuk temelli bir siyasi yapı oluşturması büyük önem taşımaktadır. Suriye'deki farklı etnik, dini ve mezhepsel toplulukların siyasi temsilinin güvence altına alınması, ülkenin toprak bütünlüğünün korunması açısından hayati önemdedir. Türkiye açısından, Suriye'nin kuzeyindeki gelişmeler, YPG/SDG meselesi, sınır güvenliği ve Suriyeli mültecilerin geleceği temel gündem maddeleri olmaya devam edecektir. Ortadoğu'da askeri müdahalelerin ve çatışmaların kalıcı çözüm üretmediği dikkate alınmalı; diplomasi, diyalog ve bölgesel iş birliği güçlendirilmelidir. Suriye'nin yeniden yapılanma sürecinde halkların iradesi, insan hakları, hukuk devleti ve demokratik temsil temel ilkeler olarak kabul edilmelidir. Ortadoğu'da yeni çatışmaların ve olası sınır değişikliklerinin önüne geçebilmek için bölgesel ve uluslararası aktörlerin barışçıl ve diplomatik çözümlere öncelik vermesi gerekmektedir. Sonuç olarak, Suriye ve Ortadoğu'nun geleceğini yalnızca büyük güçlerin politikaları belirlememelidir. Bölge halklarının iradesi, güvenliği, özgürlüğü ve barış içinde yaşama hakkı, yeni dönemin temel ölçütü olmalıdır. Son söz Ortadoğu uzun yıllardır savaşların, darbelerin, siyasi krizlerin ve toplumsal çatışmaların gölgesinde yaşamaktadır. Ancak bölgenin kaderinin sürekli savaş ve istikrarsızlık olmak zorunda olmadığı unutulmamalıdır. Kalıcı barış; askeri güçten, silahlanmadan ve yeni çatışma alanları yaratmaktan değil, adalet, demokrasi, eşitlik, insan hakları ve halkların kendi gelecekleri üzerinde söz sahibi olmasından geçmektedir. Bu nedenle Trump'ın ikinci başkanlık dönemini değerlendirirken asıl sorumuz, "Ortadoğu'da kim kazanacak?" değil; "Ortadoğu halkları ne zaman barış, özgürlük ve güven içinde yaşayabilecek?" sorusu olmalıdır. Muzaffer Kalaba 13.02.2025
Düzenleme: 25.08.2026 / 01:12

TRUMP VE ORTADOĞU

Yazardan en yeniler

En Çok Okunanlar

Yeni Üyeler