En Yeni Şiirler
Dokuzu Beş Geçekasımın onu.
saat dokuzu beş geçiyor.
bir otobüs duruyor yolun ortasında,
şoför inip kapısında doğruluyor.
elinde ekmekle bir adam,
sırtında çantayla bir çocuk.
aynı sessizliğin içinde kimsenin
ötekinden yüksek yeri yok.
ben de duruyorum.
cebimde telefon titriyor, açmıyorum.
bazı borçlar bir ömre sığmaz.
bir dakikada hatırlanır.
Mustafa Kemal?
adını söyleyince bir sınıf geliyor aklıma.
sıraları çizik,
sobası eski,
tahtanın önünde bir kız çocuğu.
bir soruya el kaldırmış,
öyle dimdik.
ben o küçük elde bir memleketin değişen
kaderini görüyorum.
senin resmin duvarda.
öğretmen tebeşiri uzatıyor.
çocuk bildiğini yazıyor.
bilmediğini de sormaktan korkmasın,
asıl orada başlayacak yarın.
seni anmak kolay paşam,
çerçevenin tozunu alırız.
peki fikrini soran gence
niye hemen yerini hatırlatırız?
?gelecek sizin? deriz,
bugünün kapısını kapatırız.
sonra senden söz açıp
çocuğun önünde uzun uzun konuşuruz.
ben de kendimi ayırmam,
bir genci dinlemeden
?sen daha bilmezsin? dedim.
yaşımı delil gösterdim.
söyleyecek sözüm azdı.
bugün o sözümden utanıyorum.
sana hürmet biraz da
kendi yanlışının önünde mazeret bulmadan
durmak olsun.
sen bu toprağı yalnız
sınırları çizilsin diye kurtarmadın.
insan kendi yurdunda
başkasının izniyle düşünmesin istedin.
kolay söyleniyor şimdi.
bağımsızlık, egemenlik, millet.
oysa bir ananın bohçasından
son çorap da çıkmıştı.
bir evin oğlu dönmemişti.
o yüzden bayrağa bakınca
yalnız kırmızıyı görmüyorum.
adı bir deftere yazılmamış
nice insanın emeği var onda.
sen onların ortasından bir yarın çıkardın.
biz bazen o yarını birbirimize çok görüyoruz.
kürsüde cumhuriyet diyen efendi,
aşağı inince de yurttaşı dinle.
halkı sevmek kolaydır uzaktan
yanına gelince sözünü kesme.
bir işçi hakkını sorunca huzurun kaçmasın.
o hakkın içinde de bu memleketin haysiyeti var.
on kasımda ağlamak ayıp değil,
gözüm doluyor benim de.
ama bir çocuğun okul yolunu
her gün biraz daha uzatıyorsak
mendille kapanmıyor o mesele.
siren bitiyor.
şoför yerine dönüyor,
çocuk çantasını düzeltiyor.
hayat kaldığı yerden başlıyor.
ne yaptığımız şimdi belli olacak.
ben de yürüyorum paşam.
ardımdan büyük söz kalmasın.
birinin önünü açabilirsem
bugünlük oradan başlayayım.
saat dokuzu altı geçiyor.
sana verdiğim sözün henüz başındayım.
Yazar: MustafaAlp
02 saat 10 dakika önce
Aynı Yersoluklandığım yerle
soluğumun kesildiği yer aynı.
bir zaman başımı koyduğum omzunda
şimdi ne diyeceğimi tartıyorum.
eskiden günüm ağır geçse
sana gelmek yeterdi.
ayakkabımı çıkarırken sorardın.
ben daha oturmadan hafiflerdim.
sonra bir akşam anlatırken gözün saate gitti. ?yoruldun,? dedim, sustum.
sen rahatladın.
ben bunu da sevgiye yordum.
bir daha gelişimde derdimi
yolda kısalttım.
kapına vardığımda
?iyiyim? diyecek
kadar azalmıştım.
sen de ?iyi gördüm seni? dedin.
ne güzel anlaştık.
ben sakladım, sen aramadın.
akşam kimsenin keyfi kaçmadı.
ahaliye sorsan huzur.
ses yükselmiyor ya, tamam.
bir evde kimse bağırmıyorsa
herkes duyuluyor sanıyorlar.
ben de öyle sandım.
sana kızacağım yerde
kendime terbiye verdim.
?insan sevdiğini yormaz,? dedim.
yorgunluğumu başka odada çıkardım.
bir gün tam karşıma oturdun,
?eskisi gibi değilsin,? dedin.
haklıydın.
senin yanında rahat edeyim diye
kendimi pek sıkı tutuyordum.
gülüşümü beğenirdin önce,
sonra sesim fazla geldi.
ben gülerken bile sonunu sana
bakıp getirdim.
ne ince iş şu gönül,
sığındığı eli incitmemek için
kendi kırığını saklıyor.
sonra o el, ?sağlamsın ya,? deyip bırakıyor.
ama ben de masum değilim.
bir kere iyi geldin diye
her gün iyi gelmeni bekledim.
senin de oturacak yer aradığın
akşamlar olmuş, görmedim.
bazen daha kapıdan girerken
?bugün de?? diye başladım.
senin günün nasıl geçti,
benimkinin altında kaldı.
şimdi bunları düşünüyorum.
ne seni baştan sona zalim,
ne kendimi hep yaralı sayıyorum.
iki insanın arasında bazen
ikisinin de eli kalıyor.
geçen akşam yine geldim.
her zamanki yere oturdum.
koltuğun kumaşı aynıydı.
elim eskisi gibi kenarındaki söküğe gitti.
sen mutfaktan seslendin.
?çay içer misin?? ?içerim,? dedim.
sonra ekledim.
?ama önce konuşalım.?
ilk defa çayı beklemedim.
bir şey anlatacakken boğazım yine düğümlendi.
bu defa ?boş ver? demedim,
suyumdan bir yudum aldım.
?ben burada yoruluyorum,? dedim.
?eskiden dinlenirdim.?
sen bardağı masaya bıraktın.
ne diyeceksen bu defa duymaya hazırdım.
soluklandığım yerle
soluğumun kesildiği yer aynı.
bunu sana söylemek
evi başına yıkmak değildi.
yalnız artık birlikte oturduğumuz yerde
birimize hava yetmiyorsa
pencereyi kimin kapattığını
konuşmamız gerekiyordu.
Yazar: MustafaAlp
02 saat 17 dakika önce
Son Yaprağa Elim Varmadıpapatyanın dili var,
?seviyor? diyor,
?sevmiyor.?
benim bir yaprak daha koparmaya
cesaretim yok.
sana bir soru soracaktım,
yol üstünde çiçekçiye uğradım.
kadın ?kime?? dedi,
?kendime,? dedim.
ilk yalanı orada söyledim.
bir demet almadım,
bir tanesi yeter sandım.
insan bir cevaptan korkunca
avuç içi kadar yer arıyor saklanmaya.
eve geldim, oturdum.
?seviyor? diye başladım.
çiçeğin ağzından çıkan
ilk sözü de ben seçtim.
sonra hesabı karıştırdım,
bir yaprağı iki kez saydım.
baktım,
istediğim çıkmayacak,
başa dönmenin yolunu aradım.
ne adaletli aşıkmışım.
hem soruyu ben soracağım
hem cevabı beğenmezsem
çiçeği yalancı çıkaracağım.
ahali de akıl verdi.
?bir papatya daha al.?
birinin hükmü hoşumuza gitmedi mi
yenisine mahkeme kuruyoruz.
ben senden bir işaret bekledim,
yüzüne uzun uzun baktım.
sen ?bir şey mi söyleyeceksin?? dedin,
?yok,? dedim.
sonra anlamadın diye darıldım.
şimdi karşımda bir çiçek,
etrafı beyaz yaprak.
senin hiçbir şey söylemediğin yerde
bir tek onun canı eksiliyor.
sana kızmak kolay.
beni belirsizlikte bıraktın.
ama ben hangi soruyu sordum da
cevabını senden alamadım?
bir gün halimi hatırımı sordun,
eve dönüp gelecek kurdum.
belki yalnız hatırımı sordun.
ben o kelimeye bir ömürlük iş yükledim.
son yaprak kaldığında parmağımı uzattım,
durdum.
çiçeğin ne diyeceği belliydi.
ben,
sonrasında ne yapacağımı bilmiyordum.
?sevmiyor? çıksa kalkıp gidecek miydim?
?seviyor? çıksa kapını çalacak mıydım?
yoksa ikisini de cebime koyup
yine aynı sokakta mı dolaşacaktım?
işte orada sustum.
papatyayı suya koydum.
bütün gece tek yaprağıyla
masanın üstünde durdu.
sabah seni aradım.
sesin uykuluydu,
benimki yıllardır söylemediğim
bir cümleye yetişmeye çalışıyordu.
?bir şey anlatacağım,? dedim,
?vaktin var mı?? ?var,? dedin.
çiçeğe bakmadım.
seni sevdiğimi söyledim.
öyle süslü değildi.
iki yerde durdum,
bir kelimeyi tekrar ettim.
sen bir süre konuşmadın.
bu defa araya girip
sana bir cevap yetiştirmedim.
kendi korkumu dinledim
hattın öbür ucunda.
sonra ne dediğin
seninle benim aramda kalsın.
o gün ilk defa bir papatyadan
medet ummadan sesini sonuna
kadar duydum.
akşam suyunu değiştirdim,
son yaprağı yine koparmadım.
artık cevabı ondan beklemiyordum.
öyle kalsın istedim,
çiçeğe de bir şey kalsın.
Yazar: MustafaAlp
02 saat 19 dakika önce
Gizli Sevdamın BaşrolüSevmek, takvimlere sığmayan bir ömür,
Ne zaman eskitebilir onu ne de mesafe.
Bir yürek atıyorsa hala aynı isimle,
Susar Dünya, sevda konuşur gecelerce.
Sevmek bir heves değil, gelip geçici,
Bir rüzgâr değil ki başka yöne essin.
Kök salmışsa bir kere insanın ruhuna,
Mevsimler değişse de çiçek açmayı bilsin.
Görmesen de seversin, dokunamasan da,
Bir sesini duyamasan bile saklarsın içinde.
Bazen bir yıldız olur, gecene asılır,
Bazen ay ışığı gibi düşer pencerene.
Saçlarını hayalinin en yumuşak yerine serersin,
Bir tutam özlemi yastığının altına koyarsın.
Rüyalarında ellerini avuçlarına alır,
Uyandığında yokluğuna usulca sarılırsın.
Kimi gece saçları olur gecene yorgan,
Kimi gece elleri avuçlarında bir dua.
Birlikte uyursun hiç yaşanmamış anlarda,
Sabah olur, kavuşmak kalır yine rüyalara.
Bilirsin, bazı yollar yalnızca kalpte yürünür,
Bazı kavuşmalar gerçekte değil, hayalde büyür.
Ama insan en çok da imkânsız dediği yerde,
Bir çift gözün hatırasıyla yaşamayı öğrenir.
Ne kilometreler silebilir içimdeki izini,
Ne de yıllar unutturabilir kalbimin ezberini.
Çünkü sen, bir ömrün gelip geçen zamanı değil,
Benim içimde hiç batmayan güneşin yerisin.
Yazar: MaHzUn_
010.11.2026
Sevgili AtatürkSevgili Atatürk
Atatürk'ü görüyorum
Renkli yıldız seli,içindeyim
Başarılar zaferleri çok
Bilgimin sevgisindeyim...
Saçları altın olmuş
Gözleri deniz
Gösteriyor eserini
İşte Güzel Türkiye'miz!
ORHAN KIYAK
Yazar: BİLGİ
010.11.2026
En Yeni Düz Yazılar
TBMM'DE ÇERÇEVE YASASI ...Barış, Toplumsal Bütünleşme ve Demokratik Siyaset Açısından Yeni Bir Dönem
Ortadoğu, tarih boyunca savaşların, toplumsal çatışmaların, toplumsal bölünmelerin ve güç mücadelelerinin yoğun biçimde yaşanan bir coğrafya olmuştur.
Bölgenin sahip olduğu jeopolitik konum, enerji kaynakları ve bölgesel-kültürel özellikler, burada ortaya çıkan gelişmeler yalnızca bölge ülkelerini değil, Türkiye başta olmak üzere çevredeki devletleri de doğrudan etkilemesine neden olmaktadır.
Savaşın hakimi olduğu toplumlarda insan hakları, özgürlükler, hukuk ve demokratik kurumlar ciddi biçimde zarar görürken; barış ortamının egemen olduğu toplumlarda demokrasi, kültürel kalkınma, bilim, sanat ve daha sağlıklı biçimde gelişme olanağı bulmaktadır.
Barışın Toplumsal Anlamı
Savaş; Ölüm, yıkım, göç, yoksulluk, açlık, toplumsal travma ve gelecek kaygısı anlamına gelir. Milyonlarca insan yaşadığı toprakları terk etmek zorunda kalabilmekte; çocukların eğitim hakkından mahrum kalmakta; ekonomik ve sosyal yapı büyük ölçüde değişebilir.
Savaşların yol açtığı travmaların, sona erdikten sonra dahi kuşaklar boyunca devam edebildiği belgelenmiştir.
Buna karşılık barış; Yaşam maliyetinin, insan onurunun, özgürlüklerin, üretimin ve toplumsal gelişmenin temel koşullarından biridir. Bilimsel araştırmaların, ekonomik yatırımların, sanatın ve kültürel üretimin gelişebilmesi için güvenli ve toplu bir toplumsal ortam gereklidir.
Ancak kalıcı barışın yalnızca silahların susıyla sağlanamayacağı da karşılığında. Barışın sürdürülebilir olması için adalet, hukuk devleti, insan hakları, eşitlik yurttaşlık, demokratik katılım ve toplumsal güven gibi unsurların da olması gerekir.
Türkiye'de Yeni Sürecin Anlamı
Türkiye'de son dönemde sürdürülen çeşitli çevreler tarafından farklı biçimlerde adlandırılmıştır. Kimi kesimler süreci ?Barış ve Demokrasi Süreci? olarak devam ederken, iktidar çevrelerinde ?Terörsüz Türkiye? süreci öne çıkarılmıştır.
İsimlendirmeler farklı olsa da tartışmanın temelinde Türkiye'nin uzun yıllar boyunca karşı karşıya kaldığı şiddet ve terör sorununu sona erdirme, toplumsal bütünleşmeyi destekleyen ve politik planda demokratik zeminde yaşayabili sağlama arayışı bulunmaktadır.
Bu süreç hakkında farklı değerlendirmelerin yapılması doğal ve demokratik bir durumdur. Kimi çevreler barışın toplumsal gelişme bakış açısını koruyan dikkat çekerken, kimi çevreler birlik ve beraberliğin çözülebileceğini ön plana çıkarmaktadır.
Bir başka yaklaşım ise demokrasi, hukuk, insan hakları ve özgürlükler alanında kalıcı güvencelerin yeterliliğini gerekli görmektedir.
Geçmişte yaşananların, kayıpların ve toplumun farklı kesimlerinin ödediği bedellerin de bu süreçte dikkate alınması gerekmektedir. Ancak geçmişin acılarını yaşayabildiği kadar, bu kişilerin tekrar yaşanmaması için gerekli dersleri çıkarabilmek de önemlidir.
Bu güncel yeni dönemin en önemli hedeflerinden biri, silahların ve kavgaların yerine siyasetin, diyaloğun ve demokratik demokratik rejimin merkezinde olmalıdır.
Çerçeve Yasanın TBMM'ye Taşınması
Bu anlayışların çerçevesinde ?Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi?, kamuoyunda ?çerçeve yasa? olarak ifade edilen yeni hukuki düzenlemenin koşulları oluşturulmuştu.
12 maddeden oluşan teklifler, uzun süren komisyon çalışmaları ve farklı siyasi çevrelerin toplanmasının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nun meclisine taşınmıştır.
Düzenlemenin yasalaşması, yalnızca belirli suçlara ilişkin hukuki sonuçlar doğuran teknik bir düzenleme olarak değerlendirilmemelidir.
Aynı zamanda Türkiye'nin terör ve şiddet sorunları siyasi ve hukuki zeminde rekabet arayışının kurumsallaşma açısından da önemseneceği.
Teklif hazırlama sürecinde farklı görüşmelerin dinlenmesi, evrensel çeşitli kesimlerin değerlendirilmen açısından dikkate alınması ve TBMM'nin merkezî bir rol üstlenmesi, sistemin demokratik meşruiyeti önemlidir.
düzenlenmesi Temel Hukuki Çerçevesi
Kabildeki düzenlemenin ayrıntılarının ayarlanması bağlanmıştır. Buna göre PKK/KCK ve bağlantılı yapıların fiili varlığının sona ermesi ve silah, mühimmat ve benzeri unsurların teslim edildiğin güvenlik kimliğinin tespit edilmesi; bu durumun Millî Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete'de yayımlanması öngörülmektedir.
Düzenleme, örgüt kurma veya yönetme, örgüt oluşturulur, birleştirilir ve isteyerek yardım etme, propaganda, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen bazı suçlar ve terörizmin finansmanı gibi belirli suçlara ilişkin soruşturma, kovuşturma ve infaz patlamalarında çeşitli patlamalar düzenlenir.
Bununla birlikte örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile belirli ağır suçlar düzenlemenin kapsamı dışında bırakılmaktadır. Böylece bir yandan silah bırakma ve terör politikalarının sona ermesine yönelik finansal destek oranları düzenlenirken, diğer yandan ağır suçlar bakımından hukuki sorumluluğun korunması amaçlanıyor.
Düzenlemede ayrıca zamanaşımının koşulları, müsadere ile ilgili hükümler, kararların denetlenebilmesi için itiraz yolları, tutukluluk ve adli kontrol uygulamalarının yeniden değerlendirilmesi, istinaf ve iyileşme aşamalarındaki dosyaların hukuki durumlarının yeniden ele alınması gibi çeşitli hükümler bulunmaktadır.
Erteleme olayları herhangi bir yeni terör suçu işlenmeden olayda soruşturma veya kovuşturmanın sona erdirilmesi ve belirli koşullar altında cezanın fazlanmış sayılması da düzenlenmesinin önemli unsurları arasındadır.
Bu hükümler, sürecin yalnızca siyasal bir mütabakatla değil, aynı zamanda belirli hukuki kurallar ve denetimin genel olarak güçlendirilmesinin amaçlandığını göstermektedir.
Sürecin Yönetimi ve Meclis Denetimi
Çerçeve yasanın dikkat çekici yönlerinden biri de süreçteki kurumsal bir yapının gelişimidir. Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında kurul oluşturulacak Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Millî Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinin yer alması öngörülmektedir.
Kurulun görevi yalnızca sürecini tamamlamasını takip etmekle sınırlı değildir. Silah bırakma sürecinin gidişatı, sonuçta tamamen kesinti yapılmaması ve gözlem raporlarının belirli dönemleri değerlendirilecek; Gerekli görülen durumda yeni hukuki, idari veya yasal olarak gündeme getirilebilecektir.
Bunun yanında TBMM'nin sürecinin izlenmesi ve Meclis bünyesinde bir İzleme Komisyonunun kurulması, demokratik denetim açısından ayrıca önem verilmesi.
Bu durum, sürecin yalnızca yürütme organının kararlarıyla şekillenmesi ve yaşama organının da süreci içinde aktif bir denetim biriminin oluşma dereceleri önemlidir.
TBMM'de Kabil ve Siyasal Anlamı
Çerçeve yasa, uzun süren olayların ardından 10 Ağustos'ta TBMM Genel Kurulu'nda yapılan oylamada kabul edilmiştir. ?Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun? adıyla yasalaşan 12 maddelik düzenleme, 467 milletvekilinin kabul oyuyla Meclis'ten geçmiştir.
Oylamada farklı siyasi partilerin ve bağımsız milletvekillerinin farklı yönlerde tercihlerde bulunuyor, düzenlemenin Meclis içinde geniş bir tartışma alanı oluştuğunu gösteriyor.
Bazı milletvekillerinin ret veya çekimser oy kullanılarak, bazı milletvekillerinin ise oylamaya katılmaması, süreçte bütün siyasi aktörler açısından aynı biçimde değerlendirilmediği ortaya çıkıyor.
Bununla birlikte tekliflerin yüksek sayıda milletvekilinin kabul oyuyla yaşaması, Türkiye'de uzun yıllar devam eden terör ve şiddet sorununa ilişkin yeni bir hukuki çerçevenin oluşum bakımından dikkate alınmayan değerler bir gelişmiştir.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un açıklamalarında da vurguladığı üzere, ancak gelişen yalnızca bir yasanın kabul edilmesi olarak değil; Terörün silah bırakması, kendisini feshetmesi ve Türkiye'de huzur, barış, kardeşlik ve toplumsal dayanışmanın yürümeye yönelik yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilmektedir.
Burada özellikle durulması gereken nokta, işlemin sonlandırılmasının yalnızca yaşamanın kabul edilmesine bağlı olmadığıdır.
Asıl başarı, yaşamın öngördüğü sistemin şeffaf, hukuka uygun, denetlenebilir ve toplumsal güveni güçlendirecek biçimlendirmeyle ölçülecektir.
Farklı Görüşlerin Varlığı Demokratik Sürecin Bir Parçasıdır
Böylesine önemli ve hassas bir konuda siyasi partilerin farklı düşüncelerine sahip olması demokratik siyasal hayatın doğal bir sonucudur. Meclis toplantıları sırasında yaşanan tartışmalarda bu farklılıkların bir şekilde değerlendirilmesi gerekir.
Ancak demokratik siyasetin temel özelliği, farklı görüşlerin varlığı değil, bu görüşlerin şiddete başvurmadan ve herkesin meşruiyetini yok saymadan tartışılabilmesidir.
Geçmiş dönemlerde yaşanan çatışmaların ve kayıpların toplumun hafızasında izleri derin göz önünde bulundurulabildiği, yeni süreçte başarı elde edilebilmesi için politik aktörlerin ödemesinden çok ortak çözüm kapsamını genişletmeye çalışmaları önemlidir.
Özellikle barış ve toplumsal bütünleşme hedefleniyorsa, yalnızca güvenlik politikaları değil; hukuk, demokrasi, insan hakları, ekonomik kalkınma, stratejik eşitsizliklerin giderilmesi ve yurttaşların kendilerini eşit ve güvende hissetmelerini sağlama politikaları da sürecin bir parçası olmalıdır.
Barışın Kalıcılığı Hukuk ve Demokrasiyle Mümkündür
Türkiye'nin geçmiş yaşamları, yalnızca toplulukların çatışmalarının sona ermesinin kalıcı barış için yeterli olmadığını göstermektedir. Kalıcı barış için tüm kesimlerin kendi sürecinin bir parçası olarak görebilmesi gerekir.
Bu nedenle demokratikleşmenin, hukuk devletinin, insan haklarının ve temellerin güvencesinin sağlanması, toplumsal bütünleşmenin vazgeçilmez unsurlarıdır.
Farklı kimliklerin, dillerin, kültürlerin ve yaşam biçimlerinin bir arada yaşayabilmesi, demokratik toplum düzeninin temel bütünlüğüdür. Farklı tehditleri olarak görmek yerine ortak yaşamın doğal bir parçası olarak kabul etmek, toplumsal barışın katılabileceğine katkıda bulunmak.
Bu noktada Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne önemli bir görev düşüyor. Çünkü toplumun farklı kesimlerinin temsil edildiği Meclis, genel olarak konuşulabileceği, farklı görüşlerin karşı karşıya gelebileceği ve demokratik uzlaşmanın düzenlenebileceği en önemli siyasal zemindir.
Sonuç : Çerçeve Yasa Bir Sonuç Değil, Yeni Bir Başlangıçtır
TBMM tarafından kabul edilen çerçeve yasa, Türkiye'nin uzun yıllar boyunca karşı karşıya geldiği terör, şiddet ve toplumsal bölünme sorunlarının çözümüne yönelik yeni bir hukuki ve politik dönem kapısını aralamaktadır.
Ancak bir yasanın kabul edilmesi, tek başına barışın ve toplumsal bütünleşmenin içeriği anlamına gelmez. Yasanın uygulanma biçimi, sürecin şeffaflığı, hukuk devletinin ilkelerine bağlılık, demokratik denetim ve toplumun farklı kesimlerinin süresi boyunca güven duyması sağlanacaktır.
Türkiye'nin önünde önemli bir fırsat bulunmaktadır. Bu fırsat, geçmişin acılarını unutmak değil; Geçmişteki dersler ortaya çıkararak gelecekte aynı kişilerin yaşanmasını önleyecek bir siyasal ve toplumsal düzen kurabilmektir.
Silahların sustuğu, Meclis'te ve demokratik siyaset zemininde tartışıldığı, hukukun üstünlüğünün esas alındığı ve yurttaşların kendisini eşit olan bir Türkiye, yalnızca güvenlik açısından değil, ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan da daha güçlü bir ülke olacaktır.
Bu nedenle çerçevenin yasanın asıl anlamı, yalnızca belirli yapısal parçaların düzenlenmesinde değil; Türkiye'de şiddet, şiddet yerine siyaset, çatışma yerine diyalog ve ayrılık yerine toplumsal bütünleşme yoluyla geleceğe yönelik bir iradenin kurumsallaştırılmasında aranmalıdır.
Şimdi önemli olan, Meclis'ten geçen bu yasal düzenlemenin ardından sürecin hangi yönde ilerleyeceğidir. Bundan sonraki aşamada siyasetin sorumluluğu daha da büyümektedir. Çünkü barışın gelişmesinin korunması, toplumsal güvenin gelişmesinin sürdürülmesi de önemlidir.
Türkiye'nin ihtiyacı olan şey, geçmişin çatışmalarını geleceğin kaderine getirmek değil; Yaşanan acılardan ortak sorunları çıkararak yeni bir toplumsal sözleşmenin, daha güçlü bir demokrasinin ve kalıcı bir barış kültürünün temellerini atmaktır.
Şunu da azaltmakta fayda var; Siyasi partiler süresince kendi çıkarları, siyasal hesapları çerçevesinde tutum yer almaktadır. İktidar partisi ve seçimleri olacak seçimde iktidarın devamı yönünde hesap yapıyor, diğer siyasi muhalefet partileri de, iktidar olma hesabı içindeler.
Sonuç olarak TBMM'de kabul edilen çerçeveleme yasa bir son değil, yeni bir başlangıç ??olarak değerlendirilmeli. Bu başlangıcın başarılı olduğu; hukuka, demokrasiye, insan haklarına, toplumsal adalete ve dayanışmaya dayalı olarak yürütülecek kararlı ve kapsayıcı bir sürece bağlıdır.
Muzaffer Kalaba
Yazar: öğretmen
027.10.2026
Asılsız Kurgu 6Devri zamanın yıllarından birinin aylarının birindeki bir gün çok samimi ve sıkı arkadaş olan kadriyenin kızının kız kardeşi kezbanın kuzeninin kızının kayını kadirin kardeşinin kayınçosu kenanla
Kılkuyruk keçisinin kuyruğu kesik kuzusunu kuytularda kovalamayı kendine kanun koyan keçici kayanın kızının kuzeninin kirvesinin komşusu kokereççi kerim
Kafa kafaya kararlaştırıp kuzey kutbunun kenarından kayarak kenyanın kıyısından karsa kartsan kütahyaya kütahyadan kocaeliye kocaeliden konyaya konyadan kırklareliye Kırklarelinden kırıkkaleye kadar koşuyorlar
Kırıkkalede kahvede konaklıyorlar konakladıkları kahvede kahveciye köpüklü kahve kaynattırıyorlar kaynayan köpüklü kahveleri kalmayınca kahveden kalkıp klarnetçi kadirin komşusunun kızının kayınının kardeşi kızınca kızaran kamuranın kapısında kamuranla karşılaşıyorlar kamuranla konudan konuya konudan konuya konuştukça konuşuyorlar kamuranla konuşmaları kalmayınca
Karpuzcu kalenderin karpuzlarına koşuyorlar karpuzlara kavuşuyorlar kavuştukları karpuzların kan kırmızısından kesiyorlar kestikleri kan kırmızısı karpuz kalmayınca kalkıyorlar karpuzcunun köyünün kuzeyinin kenarından kırlara koşup kavuşuyorlar
Kavuştukları kırlarda kırlangıçları kelebekleri kertenkeleleri kovalayarak karakaşlı kerimanın kaynatasının kayınçosunun kayınının kızının kuzeninin köyünün karşı kıyısındaki köye koşuyorlar koştukları köyde de kömürcü kürşatla konudan konuya kayarak konuşuyorlar konuşmaları kalmayınca karanlığa kalmadan koşa koşa kendi köylerine kavuşuyorlar
Kölecioğlu diyor ki gülümsetme amaçlı bu asılsız kurgu da burada bitiyor
Ahmet kölecioğlu 2026
Yazar: Kölecioğlu
020.10.2026
ANKARA GAR KATLİAMIN 11...ANKARA GAR KATLİAMİNİN 11. #YIL #DÖNÜMÜ
Hakikat, adalet ve toplumsal hafıza üzerine bir değerlendirme makalesi
Öz
10 Ekim 2015 tarihinde Ankara Garı önünde yaşanan ve 103 insanın kaybına uğrayan, kişisel insanların ölümüne neden olan katliam, Türkiye'nin yakın tarihteki en ağır toplumsal travmalardan biridir.
Emek, Barış ve Demokrasi Mitingi için bir araya gelen insanlar hedef alan bu saldırı, yalnızca yaşam tazminatı değil, barış içinde bir arada yaşama niyetinin de hedef olarak sunulması anlamına gelir.
Katliamın birinci yıl dönümünde saldırının önlenememesi, istihbarat bilgilerinin değerlendirilmesi, olay sonrasındaki müdahale ve adaletle ilgili soruların yeniden gündeme gelmesi söz konusu.
Bu çalışma, Ankara Gar Katliamı'nı merkeze alarak Türkiye'nin yakın tarihte yaşanan Sivas, Çorum, Roboski ve Suruç olaylarını da kısaca değerlendirmete; Cezasızlık, kamu sorumluluğu ve toplumsal hafıza kavramları hakikat üzerinden ve adalet arayışını ele almaktadır.
1.Barış talebine yönelen #saldırı
10 Ekim 2015'te Ankara Garı önünde düzenlenen Emek, Barış ve Demokrasi Mitingi, Türkiye'nin farklı bölgelerden gelen emekçileri, sendikaları, demokratik kitle örgütlerini, gençleri ve barış savunucularını bir araya getirmişti.
IŞİD tarafından yapılan iki bombalı saldırıda 103 insan hayatını kaybetti, birikmiş insan yaralandı.
Bu katliam, yalnızca çok sayıda insanın hayatını kaybetmesi bir terör saldırısı değildir. Aynı zamanda barış, demokrasi ve birlikte yaşam talebiyle bir araya gelen insanların hedef alınmasıdır.
Aradan geçen bir yıla rağmen kaybedilen insanların acısı, yaralıların yaşadıkları travmalar ve ailelerin adalet arayışı, toplumsal hafızadaki yerini korumaktadır.
Bir toplumun geçmişiyle yüzleşebilmesi, yaşanan acıları anmak kadar bu acılara yol açan koşullar ve sorumlulukları da araştırmasını gerektirir.
Bu nedenle Ankara Gar Katliamı'nın yıl dönümü, yalnızca bir anma günü değil, hakikat ve adalet arayışını yeniden değerlendirme fırsatıdır.
2. #Katliam #önlenebilir #miydi ? İstihbarat ve güvenlik sorumluluğu
Ankara Gar Katliamı'na ilişkin en önemli sorulardan biri, saldırı öncesi mevcut olan istihbarat bilgilerinin nasıl değerlendirildiğidir. 2015 yılı içerisinde IŞİD'in kalabalık bölgelerinde ve toplantılarda saldırı gerçekleştirebileceğine ilişkin çeşitli güvenlik bilgilerinin bulunduğu, deneme dosyalarına yansıyan belgelerde ve incelemelerde yer almaktadır.
Bu durum, saldırının bütün ayrıntılarının önceden bilindiğini tek başına kanıtlamaz. Ancak mevcut risk bilgilerinin ilgili birimler arasında nasıl paylaşıldığı, hangi önlemlerin alındığı ve bu önlemlerin neden yeterli olmadığı sorularını gündeme getiriyor.
Burada durulması gereken temel mesele, yalnızca istihbaratın mevcut olup olmadığı değil, bu bilgilerin insanın akışının gerçekleştiğine dönüştürülüp dönüştürülmediğidir.
Güvenliğin görevi, tehditleri belirleyene kadar bu tehditlere karşı gerekli önlemleri zamanında almaktır.
3. Katliam sonrasında müdahale ve adalet arayışı
Patlamaların ardından yaralılara müdahale, ambulansların erişimi, olay yeri güvenliği ve kolluk kuvvetlerinin durumu hakkında mağdurlar ve hak seçenekleri tarafından çeşitli eleştiriler dile getirildi.
Bu iddiaların biri, ilgili kayıtlar ve soruşturma kayıtları üzerinden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Ankara Gar Katliamı davasında çok sayıda sanık yargılanmış ve ağır hapis cezaları verilmiştir. Dolayısıyla zararlıların hiç bulunmadığını söylemek doğru değildir.
Bununla birlikte, saldırıların arızalarındaki olası ihmaller, güvenlik birimlerinin sorumlulukları ve olay sonrasındaki müdahalenin yeterliliği soruları, adalet tartışmalarının önemli anahtarlarının olmayı desteklenmesi.
Cezai sorumluluk ile kamu yönetiminin olası hizmet kusurları birbirinden farklı hukuki sorunlardır. Saldırıyı gerçekleştirenlerin cezalandırılması, varsa kurumsal eksikliklerin de bütünüyle açıklığa kavuştuğu anlamına gelmez.
Gerçek bir adalet süreci, olayın bütününün etkili, bağımsız ve şeffaf biçimde incelenmesini gerektirir.
4. Katliamların toplumsal hafızasındaki ortak sorular
Türkiye'nin yakın tarihinde yaşanan farklı katliamlar, kendi toplumsal ve politik koşullar kapsamında değerlendirilmelidir. Bununla birlikte bu olaylar, yaşamın korunması, kamu sorumluluğu, toplumsal kutuplaşma ve adaletin korunması açısından önemli ortak sorular doğurmaktadır.
Sivas Madımak Katliamı (1993): 2 Temmuz 1993'te
Sivas'ta Madımak Oteli'nin ateşe sonucu 33 aydın ve sanatçı ile iki otel çalışanlarının hayatını kaybetti. Olay, mezhepsel kutuplaşmanın, hedef gösterici söylemlerin ve kamu otoritelerinin gelişmesinin tartışıldığı en önemli olaylardan örneklerden biridir.
Çorum olayları (1980): Çorum'da yaşananlar ve özellikle Alevi yurttaşları, alan şiddet olaylarında onlarca insan hayatını kaybetti. Bu olayların, siyasi kutuplaşmanın, mezhepsel ayrımcılığın ve düşmanlaştırıcı söylemlerin toplumsal şiddete dönüşmesinin ortaya çıktığı ortaya çıkıyor.
Roboski Katliamı (2011): 28 Aralık 2011'de Şırnak'ın Uludere ilçesinde bombardıman hava bombardımanında çoğu aynı ailelerden gelen 34 sivil hayatları tükendi. Olay, istihbaratın değerlendirilmesi, askeri kararların geniş bir kısmı, sivillerin korunması ve etkili soruşturma soruşturması kapsamında yanıtları bekleyen önemli sorular barındırılmaktadır.
Suruç Katliamı (2015): 20 Temmuz 2015'te Suruç'ta Kobani'ye destek amacıyla bir araya gelen gençlere yönelik terör saldırısında 33 insan kaybetmişti. Suruç saldırısı, kalabalık bölgelerdeki güvenlik önlemleri ve terör tehdidine ilişkin bilgilerin tartışılması yeniden gündeme getirildi.
Bu durumun aynı türü hadiseler değildir.
Ancak her biri, insanların yaşam haklarının korunması, korunması, kamu otoritelerinin hesap verebilirliği ve muafiyetlerin adalete erişim noktalarının tarihsel bir değerlendirmeyi zorunlu kılmaktadır.
5. Anmaların anlamı :
Unutmamak ve ik
Ankara Gar Katliamı'nın yıl dönümlerinde geride kalanlar, yaralılar, sendikalar, normal merkezler ve demokratik kitleler tarafından anma düzenleniyor. Bu etkinliklerin, yaşadıklarımızın tükendiği anların yanı sıra adalet talebini sürdürmek ve toplumsal hafızayı canlı tutmayı önemsemek.
Anma etkinliklerinin anlamı geçmişte yaşanan acıların tekrarlanmasıyla sınırlı değildir. Bu buluşmalar, yaşam haklarının korunması, barışçıl toplanma özgürlüğü ve benzer saldırıların toplanmasının toplumsal sorumluluğu hatırlatılmaktadır.
Toplumsal hafızanın, geçmişin unutulmamasını sağlarken, ilişkilerin ilgili sorumlulukları da yerine getirilir.
Bu nedenle anmaların hakikati, bilimsel araştırma ve adalet talebiyle birlikte sürdürülmesini büyük önemsemek.
6. Sonuç : Hakikat ve adalet olmadan kalıcı barış mümkün değildir
Ankara Gar Katliamı'nın birinci yıl dönümü, kaybedilen 103 kişinin ölümüyle anının yanı sıra saldırının önlenememesi, güvenlik kasasının yedeklemesi ve adalet kayıt kapsamı üzerine yeniden düşünmeyi istemesi.
Sivas, Çorum, Roboski ve Suruç olaylarında farklı ekonomik faaliyetler ortaya çıkmış olsalar bile yaşam hakkının korunması, kamusal sorumluluk ve cezasızlık tartışmaları açısından toplumsal hafızamızda önemli bir yer tutmaktadır.
Geçmişle yüzleşmek, yeni ayrılıklar yaratmak değil; acıların nedenlerini yönetebileceklerini, sorumlulukları hukuka uygun biçimde belirleyecek ve benzer olayları tekrarını önleyecek koşulları oluşturacaktır. Bunun yolu, etkili soruşturmalardan, şeffaflıktan, eşit yurttaşlıktan ve insan onuruna saygıdan geçmektedir.
Ankara Gar Katliamı'nın yıl içinde dönüm temel talep hakkını: Yaşamını yitirenleri unutmamak, ailelerin adalet arayışını desteklemek, kamu kesintileri ile değerlendirme ve barış içinde bir arada yaşamayı denemek.
Çünkü hakikatin aydınlatılmasından adalet eksik kalır; adalet sağlanmadan toplumsal barışın kalıcılaşması güçlenir.
Muzaffer Kalaba
Eğitimci & Yazar & Şair
Yazar: öğretmen
018.10.2026
MEHMED UZUN 'U ANMA EDE...Bu türden, modern Kürt edebiyatının önemli isimlerinden Mehmed Uzun'un yaşamı ve edebî yeteneği, doğup büyüme Siverek'in kültürel yapısını ele alır.
Siverek ve ülkelerin sözlü anlatım geleneği, dengbêjlik kültürü, çok dillilik ve kültürel iletişim, Uzun'un edebiyat anlayışını besleyen unsurlar arasında değerlendirilmektedir.
Yılmaz Güney'in sineması ve Şivan Perwer'in müziğiyle birlikte edebiyatın toplumsal hafızasının korunmasına, kültürel kişiliğin ifade edilmesi ve kuşaklar arasında aktarılmasına aktarılmaya çalışılıyor.
Ayrıca Mehmed Uzun'un sürgün yılları, eserleri, alınan ödülleri, dergilerde yayımlanan yazıları ve söyleşileri ile sona erdikten sonra gerçekleşen anma etkinlikleri üzerinde durulmaktadır.
1.giriş
Edebiyat, bir toplumun yalnızca duygu ve bilgiyi ifade ettiği bir sanat alanı değildir. Aynı zamanda toplumların değerleri, kültürel birikimleri, acılarını, sevinçlerini ve gelecek beklentilerini kuşaktan kuşağa aktaran önemli bir bellektir.
Bu kapsamda edebiyatçıların, yaşadıkları toplumun tanıklarının yanı sıra kültürel değerlerin korunmasına ve yeniden yorumlanmasına da katkıda bulunulur.
Mehmed Uzun, modern Kürt edebiyatının önemli bir yere sahip olan yazarları arasındadır. Kürtçe romanın anlatım olanaklarıyla buluşturması, sözlü anlatım geleneğinden faydalanması ve ürünlerii farklı dillere aktarımı, onun edebî uyumlunun temel değişimidir.
Kürtçe, Türkçe ve İsveççe ile kurduğu edebî ilişki, onu farklı kültürler arasında bağ kuran bir yazar olarak değerlendirmeyi mümkün kılmaktadır. Kürt romancı ve yazar üzerine yapılan değerlendirmeler de onun modern Kürt romanının katkılarını özellikle vurgulamaktadır.
2. Siverek Çok Kültürlü Yapısı ve Edebiyat Geleneği
Şanlıurfa'nın tarihi ve kültürel açıdan önemli ilçelerinden biri olan Siverek, farklı toplumsal deneyimlerin, dilsel çeşitliliğin ve sözlü anlatım geleneklerinin bir arada bulunduğu bir coğrafyanın parçasıdır.
Bu coğrafyanın kültürel zenginliğini saklamak için yalnızca yazılı edebiyata değil, kuşaktan kuşağa aktarılan masallara, destanlara, halk türkülerine ve dengbêjlik geleneğine de bakmak gerekir.
Siverek'in kültürel dünyasında sözlük anlatımının önemli bir yeri vardır. İnsanların yaşadıkları olaylar, toplumsal ilişkiler, aşkları, ayrılıkları ve evrensel deneyimlerin aktarımları aracılığıyla sözlü anlatılar, edebiyatın beslendiği güçlü bir kaynak oluşturuldu.
Ancak çok kültürlülük, yalnızca farklı kültürlerin aynı coğrafyada oluştuğu anlamına gelmez. Bu kavram, farklı dillerin ve yaşam biçimlerinin birleştirilmiş ilişkileri, karşılaşmaları ve ortak yaşamları kapsar.
Siverek'in kültürel içeriği bu açıdan ele alınarak, yerel edebiyat ve sanatın toplumsal yaşamla ilişkisi daha iyi bir şekilde ele alınmaktadır.
Mehmed Uzun'un çocukluk yıllarında karşılaşılan sözlü anlatılar ve dilsel çevre, onun edebiyat anlayışının hareketlerinde önemli bir zemin oluşturmuştur. Bu nedenle Siverek, yalnızca doğmuş yer olarak değil, edebî dünyanın köklerini anlamamıza yardımcı olan kültürel bir çevre olarak da değerlendirilmelidir.
3. Mehmed Uzun'un Yaşamı ve Edebî Yolculuğu
Mehmed Uzun, 1953 yılında Siverek'te doğdu. 1977 yılında İsveç'e gitti ve uzun yıllarını Avrupa'da, özellikle İsveç'te ele geçirdi. 2006 yılında Türkiye'ye geri döndü; 11 Ekim 2007'de Diyarbakır'da anılarım kaybolmuştu.
Mehmet Uzun, yaşama manzaralarını yumduğunda, Yaşar Kemal, Şerafettin Elçi ve Osman Baydemir'in cenaze törenine katılarak birer konuşma yapmalarını vasiyetinde bulundu.
Yaşamının önemli bir bölümünden kurtulmak zorunda kalması, sisteminde sürgün, yardım, dil ve hafıza konularının belirginleşmesinde etkili oldu.
Uzun'un edebî yolculuğu, bir yazarın kendi dilinde yazma çabasının aynı zamanda kültürel bir sorumluluğa dönüşebileceğini gösteriyor. Kürtçe romanın içeriğinin etkilendiği yazar, sözlü anlatım geleneğinden yararlanırken modern romanın anlatım tekniklerini de kullandı.
Böylece geçmişin anlatısal getirisi ile çağdaş edebiyatın olanakları arasında bir bağ oluştu.
Onun çalışmalarında dil, yalnızca bir iletişim aracı değildir. Dil; hatırlamanın, kimlik oluşturmanın, geçmişle ilişki kurmanın ve bireyin kendisini ifade etmesinin temel belirtilerinden biridir. Bir dilde edebiyat kaydı, o dilin anlatım olanaklarını yaygınlaştırma ve sonraki kuşaklara yeni ifade alanlarını bırakma izni gelir.
Uzun'un yaşamın, sürgünün edebiyatçının üzerinde var olduğu de ortaya çıkıyor. Memleketinden yardım almak, onun için yalnızca fiziksel bir bölünme değil, aynı zamanda diline, geçişe ve toplumsal hafızaya farklı bir mesafeden bakabilme deneyimiydi. Bu deneyim, eserlerin evrensel boyut birleştirmeye katılan unsurlardan biri olarak değerlendirilebilir.
Mehmed Uzun'un edebiyatçı emek harcayarak öğrendiğinde Diyarbakır Cezaevi'nde yaşadığı yıllar da özel bir yer vardır. Uzun süre, cezaevinin ağır ödemeleri yalnızca bir baskı ve mahrumiyet alanı olarak yaşamamış, aynı zamanda burada bir edebiyat okuluna dönüştürülmeyi bilmiştir.
Cezaevinden çıktıktan sonra gerçekleştirdiğimiz bir buluşmada bize, cezaevinin zor koşullarında bir araya gelme altı aylık bir çalışma programı hazırladıklarını ve kolektif bir çalışma yöntemlerini girdiklerini anlattı.
Bu almayı başarıyla tamamladıklarını belirterek, bizim de benzer bir kolektif olarak rahatlıkla katılabileceğimizi söyledi.
Birkaç gün sonra kendisine yeniden başvurarak böyle bir çalışma yapmak ilettik. Bu isteğimize çok sevindim ve hemen beş-altı ay sürecek bir çalışma programı hazırlayarak bize verdi.
Altı kişilik bir arkadaş grubuyla bu programı eksiksiz biçimde uyguladık. Eğer bugün birkaç dize şiir yazabiliyor, makale, öykü ve roman yazmayı bulabiliyorsam, bunu Mehmed Uzun'a borçlu olarak ifade etmek isterim.
Onun bu pratik ve davranışsal yaklaşımı, edebiyatta yalnızca bireysel bir yetenek değil, aynı zamanda disiplinli, kolektif ve paylaşımcı bir çalışma alanı olduğunu göstermektedir.
4. Mehmed Uzun'un Eserleri ve Edebî Katkısı
Mehmed Uzun'un eserleri roman, deneme, araştırma ve anlatım türlerini içermektedir. Kürtçe kaleme alınmış romanlar, modern Kürt edebiyatının gelişimi açısından önemli bir yer tutmaktadır. Eserlerinin farklı dillere çevrilmesi de bu edebiyatın daha geniş okur çevrelerine ulaşmasını sağlamıştır.
Başlıca eserler arasında sayılanlar bulunmaktadır:
Tu (1985)
Mirina Kalekî Rind (1987)
Siya Evînê (1989)
Ji Rojên Evdalê Zeynikê (1991)
Destpêka Edebiyata Kurdî (1992)
Hêz û Bedeviya Pênûsê (1993)
Bîra Qederê (1995)
Mirina Kalekî Rind dışarıda roman ve anlatısal yanı sıra Nar Çiçekleri
Aşk Gibi Aydınlık, Ölüm Gibi Karanlık
Dicle'nin Sürgünleri
Ruhun Gökkuşağı
Küllerinden Doğan Dil ve Roman
Bir Romanın Hatıra Defteri
Uzun'un edebiyatındaki temel özelliklerinden biri, bireysel hikâyeler aracılığıyla toplumsal hafızaya aktarılmaktadır. Romanlarda tarih, kültür, dil ve insan ilişkileri birbirinden bağımsız kişiler olarak değil, iç geçmiş yaşam deneyimleri olarak ortaya çıkıyor. Sözlü anlatı geleneğinin izi, karakterlerin dünyasında ve anlatımın tamamı hissedilir.
Bu anlamda, edebiyatın yalnızca bireysel kişilerin aktarımı değildir; bir toplumun geçmişini, kaybettiklerini ve kültürel sürekliliğini de taşıyabildiğini göstermektedir.
5. Yılmaz Güney ve Şivan Perwer :
Farklı Sanat Dallarında Ortak Kültürel Hafıza
Siverek ve kültürel olarak toplanırken, farklı sanat dallarında üretilen eserlerin toplumsal etkileri dikkate alınmaz. Yılmaz Güney ve Şivan Perwer, edebiyatla doğrudan aynı alanda üretim yapmasalar da kültürel belleğin oluşumuna katkıları bakımından bu değerlendirmede önemli bir yere sahiptir.
#Yılmaz #Güney 'in Sineması ve Edebiyatla İlişkisi
Yılmaz Güney, sinema oyuncusu, yönetmen, senarist ve yazar kimlikleriyle tanınıyor. Ailesinin kökenleri Siverek'e uzanan Güney, ürünlerinde toplumsal eşitsizlikleri, zayıflığı, adaletsizliği ve sıradan insanların yaşam mücadelelerini ele aldı.
Umut, Sürü ve Yol gibi filmler, bireylerin ile toplum arasındaki ilişkiler ve toplumsal koşulların insan yaşamının üzerinde yaşandığı tartışmaya yol açtı. Özellikle Yol'un 1982 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'de kazandığı film, sinemasının uluslararası alanda kapasitesinde önemli bir dönüm noktası oldu.
Güney'in Boynu Bükük Öldüler adlı romanı da edebiyat alanında üretim yapmaktadır.
Yılmaz Güney'in yarattığı katkı, sinemanın toplumsal sorunları kılma gücünde ortaya çıkıyor. Sinema, edebiyat gibi, toplumunun kendini sorgulamasına ve farklı yaşam deneyimlerini anlamasına yardımcı olabilir. Bu açıdan Güney'in çalışmaları, bölgesel toplumsal gerçekliğin sanat yoluyla ifade edilmesinin önemli örnekleri arasında yer alıyor.
Şivan Perwer ' in Müziği ve Sözlü Kültürün Devamlılığı
Şivan Perwer, Kürt halk müziğinin yenilikçi sanatçıları arasında yer alıyor. Çocukluğundan itibaren sözlü müzik geleneğiyle ilişki kuran ayırıcı, Kürtçe eserleriyle halk müziğinin farklı coğrafyalara ulaşmasıyla ortaya çıkıyor. Siverek ve çevresi ile ilişkisi bölgenin kültürel hafızasına önem verecek.
Perwer'in müziği, dengbêjlik geleneğiyle çağdaş müzik icrası arasında bir bağ kurmaktadır. Türkülerde dile getirilen aşklar, ayrılıklar, özlemler, toplumsal hafıza ve memleket anları, yalnızca bir eğlence biçiminin ortaya çıkmadığı ortaya çıkar.
Bu kapsamda Şivan Perwer'in sanatı, sözlü olarak sürdürülmesi ve kuşaklar arasındaki aktarım açısından değerlendirilebilir.
Onun müziği ile Mehmed Uzun'un edebiyatı arasında doğrudan bir özdeşlik değeri doğru değildir; Ancak onun iki sanatçısının da dilin, belleğin ve kültürel yardımlaşmanın vurgulanmasının içerdiği güç.
Edebiyat, sinema ve müzik farklı anlatım araçlarına sahip olsalar da insan deneyimlerini görünür kılmak, kültürel değerleri dağıtmak ve toplumların kendi geçmişleriyle ilişki kurmasını sağlamak ortak açıdan bir zeminde buluşurlar.
6. Mehmed Uzun'un Aldığı Ödüller ve Uluslararası Tanınırlığı
Mehmed Uzun'un eserlerinin farklı dillere çevrilmesi ve uluslararası edebiyat çevrelerinde öğrenilmesi, onun edebî döneminin kendi coğrafyasının taşındığını göstermektedir.
Uzun, 2001 yılında Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü'nü, Berlin Kürt Enstitüsü Edebiyat Ödülü'nü ve Torgny Segerstedt Özgürlük Kalemi Ödülü'nü aldı.
2002 yılında İsveç Akademisi tarafından Stina-Erik Lundeberg Ödülü'ne layık görüldü. 2005 yılında ise Kürdistan Bölgesel Yönetimi Onur Ödülü'nü ve Diyarbakır Belediyeleri Onur Ödülü'nü aldı.
Bu ödüller, Uzun'un edebî kültür üretiminin yanı sıra dil, ve ifade özgürlüğünün ki tutulmasının da farklı çevrelerde karşılık bulduğunu gösteriyor.
Özellikle İsveç'te yaşadığı yıllarda edebiyat kurumlarıyla kurduğu ticaret ve İsveç Yazarlar Birliği'nin ayrı ayrı çalışmaları, onun yalnızca eser üreten bir yazar değil, edebiyat dünyasının ortak meseleleriyle ilgilenen bir aydın olduğunu da ortaya çıkarıyor.
Ödüller tek başına bir yazarın edebî değerini belirlemez. Bununla birlikte, farklı gelişmelerin ödülleri ve eserlerine farklı dillere çevrilmesi, yazarın edebiyat alanının genişlemesinin değerlendirilmesinde önemli göstergeler arasında yer alır.
7. DergilerdeYayım Yalanan Yazıları, Söyleşileri ve Düşünsel Birikimi
Mehmed Uzun'un edebî'si yalnızca romanları üzerinden değerlendirilmemelidir. Denemeleri, araştırmaları, edebiyat üzerindeki çeşitliliği ve çeşitli yayınlarda yer alan söyleşileri de onun düşüncesinin dünyasının anlaşılması açısından önemlidir.
Uzun'un yazılarında dil, roman sanatı, sözlü kültür, edebî üretim ve kültürel kimlik gibi konular öne çıkıyor. Bu metinler, yazarın kendi eserlerini nasıl değerlendirdiğini ve edebiyatın toplumsal işlevselliğine nasıl yaklaştığımızı anlamamıza yardımcı olur.
Dergilerde yayımlanan söyleşiler, yazarların bilgiyi kendi ifadeleriyle aktarmaları bakımından özel bir kaynak yapılarına sahiptir.
Böyle bir çalışma, Mehmed Uzun'un yalnızca romancı çalışmaları değil, edebiyat üzerine düşünen ve edebiyatın geleceğine ilişkin görüşler geliştiren bir aydın olarak kaldığını da daha açık biçimde ortaya koyacaktır.
8. Mehmed Uzun 'un Ardından: Anma Etkinlikleri ve Kültürel Miras
Mehmed Uzun'un 11 Ekim 2007'deki ölümünden sonra yaşamı ve eserleri farklı etkinliklerle anılmaya devam edilmiştir. Bu etkinliklerin, bir yazarın kültürel mirasının nasıl korunduğu ve yeni kuşaklarla nasıl buluşturulduğunun gösterilmesi önemlidir.
2024 yılında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ile Mehmed Uzun'un katkılarıyla düzenlenen anma programı sergi, söyleşi, dengbêj dinletisi ve mezarı başında anma etkinlikleri gerçekleştirildi. Programda yazarın yaşamı, sürgün yılları, anadilinde yazma deneyimi ve romanları ele alındı.
2025 yılında da Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen anma programı Uzun'un edebiyatı, romancılığı, dengbêjlik geleneğiyle ilişki ve sürgün deneyimi üzerine bir panel oturumu; Ayrıca tiyatro gösterim programı da dahil edildi.
Bu etkinliklerin önemi, yalnızca geçmişte yaşanmış bir yazarın hatırlanmasıyla sınırlı değildir. Sergiler, paneller, söyleşiler, tiyatro gösterileri ve müzik dinletileri, edebiyatın farklı sanat dallarıyla ilişkileri karşımıza çıkıyor. Aynı zamanda okurların, araştırmacıların, sanatçıların ve genç kuşakların bir araya gelmesine olanak tanır.
Mehmed Uzun'un anılması, eserlerinin yeniden okunması ve tartışılmasıyla anlam kazanır. Onun edebiyatının eğitim kültüründe, kütüphanelerde, kitap fuarlarında ve kültürlerin daha kapsamlı biçimde ele alınması, kültürel mirasın aktarımına katkı sağlaması.
9. Edebiyat ve Sanatın Topluma Kazandırdıkları
Edebiyatın ve sanatın toplumsal yaşamın katkısı, yalnızca estetik bir deneyim sunmaktan ibaret değildir. Sanat eserleri, insanların kendi yaşamlarını anlamlandırmalarına, farklı toplumsal deneyimlerin tanımalarına ve ortak hafızayı yeniden değerlendirmelerine yardımcı olur.
Mehmed Uzun'un romanları, Yılmaz Güney'in filmleri ve Şivan Perwer'in müziği, farklı sanat dalları üzerinden buranın incelenmesine olanak tanımaktadır. Bu isimlerin eserlerinin birbirinden farklı olsa da toplumsal deneyimlerin sanat yoluyla ifade edilmesi açısından ortak bir tartışma alanı oluşur.
Edebiyat, bir dilin olanaklarını genişletirken kültürel çeşitliliğin korunmasına da katkı sunabilir. Sinemanın toplumsal sorunları görsel anlatımla geniş kitlelere ulaştırılabilir. Müzik ise sözlü değişimi ve duygusal hafızanın kuşakları arasında paylaşılmasını sağlayabilir.
Çok dilli ve çok kültürlü toplumlarda sanatın işlevi daha da önemlidir. Farklı dillerde üretilen ürünlerin okunması, çevrilmesi ve tartışılması, kültürler arasındaki iletişimi güçlendirebilir. Bu nedenle bir dilde edebiyat üretimi, başka dillerdeki dış edebiyat anlamına gelmez; söyler, farklı kültürler arasında yeni karşılaşmaların önünü açabilir.
Mehmed Uzun'un edebiyatı bu açıdan, yerel kültürün evrensel insan meseleleriyle buluşabileceğini gösteren örneklerden biri olarak değerlendirilebilir.
10. Sonuç
Mehmed Uzun'un yaşam ve eserleri, edebiyatın dili, kültürü, toplumsal hafıza ve kimlik arasındaki ilişkilerin nasıl ele alınabileceğini gösteriyor. Siverek'in sözlü anlatı geleneği ve kültürel evrenselliği, onun edebî dünyasının anlaşılmasında önemli bir başlangıç noktasıdır. Sürgün yıllarında geliştirilen edebî üretim ise yerel kültürel deneyimlerin farklı dillere ve okur çevrelerine ulaşmasını ortaya koyuyor.
Yılmaz Güney'in sineması ve Şivan Perwer'in müziğiyle birlikte değerlendirildiğinde, bölgesel kültürel parçaların farklı sanat dallarında nasıl ifade edildiği daha ayrıntılı biçimlendirme biçimi.
Bu farklı kişilerin her biri kendi alanında farklı kırılmalar kullanmış, ancak toplumsal deneyimlerin kültürel üretim yoluyla ortaya çıkıp ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Mehmed Uzun'un aldığı ödüller, eserlerinin farklı dillere çevrilmesi ve sonrasında düzenlenen anma etkinlikleri, onun edebî birikiminin farklı çevrelerde yaşamaya devam ettiğini gösteriyor.
Bununla birlikte, bu kalıcı biçimde korunmak, yalnızca anma törenleri düzenlemekle değil, eserleri okumak, akademik incelemeye konu olmak, farklı dillere çevirmek ve yeni kuşaklarla buluşturmak mümkündür.
Sonuç olarak Mehmed Uzun, Siverek'ten başlayan yaşam yolculuğunu farklı kültürlerin ve dillerin kesiştiği bir edebiyat alanına taşımıştır. Onun eserlerinin yalnızca geçmişin taşıyıcısı değil, aynı zamanda gelecekteki kültürel olanaklarını oluşturan bir emin olmadığı hatırlatılmaktadır.
Bu nedenle Mehmed Uzun'u anmak, yalnızca bir yazarı hatırlamak değil; Edebiyatın, çok dilliliğin ve kültürel yaşamın toplumdaki yerini yeniden ifade etmesi anlamına gelmektedir.
Ruhuşad, dünyanın huzuru olsun. Yolumuz boyunca ışık saçıyoruz.
Saygıyla özlemle anıyorum.
Muzaffer Kalaba
Eğitimci & Yazar & Şair
Yazar: öğretmen
016.10.2026
EserleriEserleri;
1-"Benim Adım Akıl Taşı"
Melek Yayınlar 2023 Yılı
Yayınlanacak;
Anı,
Hikaye,
Hikmetli Dualar
Yazar: Dost
02.10.2026
En Çok Okunanlar
Yeni Üyeler
- BİLGİ
- Fıratdicle
- Özkaraalp
- Hocalar
- Çise
Kapat/(ESC)
Rastgele Şiir