Şiir Defteri / Sizin Köşeniz / 15 MAYIS KÜRT DİL BAYRAMI

Yazardan en yeniler

Bugün, 15 Mayıs, Kürt Dili Bayramı. Kürt Dil Bayramı ilk kez 2006 yılında ilân edildi ve o 2007'den itibaren her yıl kutlanıyor. 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı, her yıl 15 Mayıs'ta kutlanan Kürtçe'nin edebi ve kültürel dil olarak kabul görmesine adanmış bir gündür. Bayram, dünyanın pek çok yerinde çeşitli etkinliklerle kutlanıyor. 15 Mayıs 1932, Kürt dili açısından önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor. O gün, Kürt aydınları ve dilbilimciler, Celadet Ali Bedirxan ve Rewşan Bedirxan öncülüğünde Latin alfabesiyle ilk Kürtçe dergi olan Hawar'ı (Çığlık) Şam'da yayımlamaya başladılar. Hawar dergisi, Kürt dilinin yazılı hâle gelmesinde ve standartlaşmasında önemli bir rol oynadı. Her yıl bu amaçla 15 Mayıs tarihinde çeşitli etkinlikler düzenlenir ve Kürtçe üzerindeki engeller ile önündeki yasaklara dikkat çekilir, Kürtçe'nin eğitim ve pazar dili olması için gerekli düzenlemelerin yapılması istenir. Bu yıl Kürt Dil Bayramı'nı tarihsel bir dönemde karşılıyoruz. Çok iyi biliyoruz ki dil özgürlük, barış ne de demokratik bir toplum yaratılması olanaklı hale gelir. Barış ve kardeşlik duygusu pekişir. Halklar bir arada ve özgürce yaşama olanağını bulur. Ülkemizde aydın, yazar, şair ve sanatçıların Kürt dilin yaşatmak, ve geliştirmek amacıyla edebiyatının tüm dallarını etkili şekilde kullanmalı. Eserlerine çok dilliliğe yer vermeli. Kürtçe Bayramı, yalnızca bir bayram değil; bir dilin yüz yılı aşan var olma mücadelesi, asimilasyon politikalarına son verme, yok sayılmaya yüzleşme mücadelesidir. Anadil kimliktir, hafızadır, yaşamın kendisidir. Kürtçe ve bu toprakların tüm kadim dilleri, geçmişin mirası olduğu kadar özgür bir geleceğin de taşıyıcısıdır. Dil en temel anlamıyla bir halkın sesi, kültürü, tarihi ve kimliğinin yansımasıdır. Dil, sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda bir topluluğun ortak hafızasıdır. Her ne kadar yakın geçmişimize kadar inkar edilen yok sayılan, konuşulduğu anlarda kelime başına para cezası kesilen bir tarihi süreçten de geçse artık kimsenin Kürtçenin varlığını inkar etme şansı yok. Çünkü Kürtçe için son 100 yıllık zaman dilimde verilen mücadeleler ve elde edilen kazanımlar lehte ya da aleyhte olan herkesin malumu olmuş durumda. Elbette Kürtçe yaşamın her alanında özgürce var olmalı; anadilde eğitim hakkı anayasal güvence altına alınmalıdır. Kürt dili üzerindeki tüm yasaklara son verilmelidir. Dilin bir halkın sesi olduğunu gösteren temel unsurlar şunlardır: Kültürel Taşıyıcı: Efsaneler, destanlar, halk hikâyeleri, deyimler ve atasözleri dil aracılığıyla nesilden nesille aktarılır. Kimlik ve Duygu: İnsanların anadili, onların kendilerini ifade etme biçimi, ruh halini yansıtan sestir. Tarihsel Hafıza: Dil, bir halkın geçmişteki yaşam tarzını, inançlarını ve etkileşimlerini kelimelerinde taşır. Toplumsal Bütünlük: Aynı dili konuşan insanlar, ortak bir kültürel ve ulusal kimlik oluştururlar. Kürt dilinin ileriye taşınmasının en önemli faktörlerinden biri ise dengbèjciliktir. Dengbéj (sese biçim veren/söyleyen) geleneğinde olduğu gibi, dil sesi kelama, kelamı türküye dönüştürerek bir halkın sesini canlı tutar. 15 Mayıs 1932, Kürtçe dilinin Latin alfabesiyle yazılması ve kültürel inşası açısından bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Kürt dilinin korunması, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, eğitim dili olması amaçlanıyor. Son yıllarda ülkemizin çeşitli kentlerinde başta Diyarbakır, Van İstanbul, Mardin, Şırnak olmak üzere çeşitli şehirlerde etkinliklerle kutlanır. Bu gün genellikle ana dilin yaygınlaşması, eğitim dili olarak okullarda okunması, kimlik, aidiyet ve dilin korunması hedefleniyor. Her ne kadar yakın geçmişimize kadar inkar edilen yok sayılan, konuşulduğu anlarda kelime başına para cezası kesilen bir tarihi süreçten de geçse artık kimsenin Kürtçenin varlığını inkar etme şansı yok. Çünkü Kürtçe için son 100 yıllık zaman dilimde verilen mücadeleler ve elde edilen kazanımlar lehte ya da aleyhte olan herkesin malumu olmuş durumda. Neden 15 Mayıs? Kürtçe, tarih boyunca birden çok alfabe ile yaşamını sürdürdü. Hint-Avrupa dil ailesinin İrani diller kategorisinde yer alan Kürtçe, Arap ve Fars alfabelerinin yanı sıra bir dönem Kiril alfabesini de kullandı. 1917 Ekim Devrimi ve Kürtler için yeni bir alfabe 1917 Ekim Devrimi'nden sonra Kürtçe için de çalışmalar başlamıştı. Kafkasya'da özel olarak da Ermenistan'da yaşayan Ezidi Kürtler için yapılan eğitim çalışmaları kapsamında derinlemesine araştırmalar yapılıyor ve Kürt dilinin geleceği için konferanslar düzenleniyordu. Bu dönem Kürtler için yeni bir alfabe çalışması da başlamıştı. Buradaki temel esas Latif grafikli bir alfabe oluşturmaktı. Bu sayede hem Kürtler arasındaki iletişimi ve etkileşimi arttırmak hem de modern dünyanın yazınsal üretimi ile temas kurmak kolaylaşacaktı. Hedef yine Latin harfleriydi. Sovyet kadroları hemen işe koyuldu ve İsahak Maragulov ve ilk Kürtçe romanın yazarı olan Erebê Şemo sorumluluğunda yeni bir alfabe hazırlandı. Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin aldığı kararla 1928 yılında hazırlanan Alfabe bugün kullandığımız Latin grafikli Kürtçe alfabeye en yakın alfabedir. Sonuç olarak aydın, yazar ve şairlere düşen görev; tüm dillerin kendi ana dilleri ile eğitim dili olarak kullanması, diller üzerindeki tüm yasaklar ve baskılar kaldırılmalı, konu hakkında gereken yasal düzenlemelerle güvence altına alınmalı. 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı Kutlu Olsun. 15 Yé Gûlane Cejna Zimane Kurdî Pîroz Be. 15 Yé Gûlane Roşané Zimané Mibarek bo. Muzaffer KALABA

15 MAYIS KÜRT DİL BAYRAMI

Yazardan en yeniler

En Çok Okunanlar

Yeni Üyeler