Şiir Defteri / Sizin Köşeniz / PARTİLERDE AMAÇ VE HEDEF: 2023 SEÇİMLERİ ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME

Yazardan en yeniler

Giriş Siyasi partiler, demokratik sistemlerin temel aktörleri arasında yer alan ve toplumun farklı kesimlerinin taleplerini siyasal karar alma süreçlerine taşımayı amaçlayan örgütlü yapılardır. Siyasal partilerin başarısı yalnızca seçimlere katılmalarıyla değil, aynı zamanda belirledikleri amaçları somut hedeflere dönüştürebilmeleriyle de yakından ilişkilidir. Bu açıdan bakıldığında, 14 Mayıs 2023 tarihinde gerçekleştirilen Cumhurbaşkanı ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçimleri, Türkiye'de siyasi partilerin ve seçim ittifaklarının amaç ve hedeflerinin daha görünür hâle geldiği önemli bir süreçtir. Yüksek Seçim Kurulu tarafından seçimlere katılma yeterliliğine sahip olduğu belirlenen siyasi partiler, farklı ittifaklar içerisinde yer almış veya seçimlere bağımsız olarak katılmıştır. Kesinleşen cumhurbaşkanı adayları arasında Cumhur İttifakı'nın adayı Recep Tayyip Erdoğan, Millet İttifakı'nın adayı Kemal Kılıçdaroğlu, ATA İttifakı'nın adayı Sinan Oğan ve Memleket Partisi'nin adayı Muharrem İnce yer almıştır. Seçim yasasında yapılan değişiklikler sonrasında ittifakların siyasal hayat içerisindeki ağırlığı daha da artmıştır. Özellikle seçim barajı ve milletvekili dağılımına ilişkin düzenlemeler, bazı siyasi partilerin seçimlere tek başına girmek yerine daha büyük partilerle veya diğer siyasi oluşumlarla ittifak yapmasını stratejik açıdan önemli hâle getirmiştir. Bu nedenle 2023 seçimleri, yalnızca adayların ve partilerin yarıştığı bir süreç değil; aynı zamanda farklı siyasal anlayışların amaçlarını ve hedeflerini ortaya koyduğu bir dönem olarak değerlendirilmelidir. 1. Cumhur İttifakı: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ve "Türkiye Yüzyılı" Cumhur İttifakı'nın cumhurbaşkanı adayı Recep Tayyip Erdoğan olarak belirlenmiştir. İttifakın temel bileşenleri Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti), Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), Büyük Birlik Partisi (BBP) ve Yeniden Refah Partisi olmuştur. HÜDA PAR ise ittifaka dışarıdan destek vermiştir. Cumhur İttifakı, 15 Temmuz 2016'daki darbe girişimini siyasal tarih açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirmiş ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ni bu süreç sonrasında oluşan yeni siyasal yapılanmanın temel unsurlarından biri olarak savunmuştur. İttifakın temel hedeflerinden biri, "Türkiye Yüzyılı" vizyonu çerçevesinde Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin kurumsallaştırılması ve yeni bir anayasa yapılması olmuştur. Bu açıdan Cumhur İttifakı'nın yaklaşımı, mevcut yönetim modelinin devam ettirilmesi ve daha da kurumsallaştırılması üzerine kurulmuştur. 2. Millet İttifakı: Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Millet İttifakı; Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), İYİ Parti, Saadet Partisi, Gelecek Partisi, Demokrasi ve Atılım Partisi (DEVA) ve Demokrat Parti'den oluşmuştur. İttifakın ortak cumhurbaşkanı adayı CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu olarak belirlenmiştir. Millet İttifakı'nın temel siyasal hedefi, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nden parlamenter sisteme geçişi sağlamak ve bunu "Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem" anlayışıyla gerçekleştirmek olmuştur. İttifak; demokrasi, hukuk devleti, adalet, temel hak ve özgürlükler, kuvvetler ayrılığı ve kurumsal yönetim anlayışını öne çıkarmıştır. Bunun yanında farklılıkların zenginlik olarak kabul edildiği, özgürlüklerin ve toplumsal refahın güçlendirildiği yeni bir siyasal kültür oluşturma hedefini ortaya koymuştur. Dolayısıyla Millet İttifakı açısından temel amaç, yalnızca iktidar değişikliğini gerçekleştirmek değil, aynı zamanda yönetim sisteminde köklü bir değişikliğe gitmek olarak belirlenmiştir. 3. Emek ve Özgürlük İttifakı: Demokrasi, Eşitlik ve Özgürlük Halkların Demokratik Partisi (HDP), seçimlere Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi (Yeşil Sol Parti) çatısı altında katılma kararı almıştır. Emek ve Özgürlük İttifakı ise cumhurbaşkanlığı seçiminde ayrı bir aday çıkarmamış, ittifak bileşenlerinin açıklamaları doğrultusunda Kemal Kılıçdaroğlu'na destek eğilimi ortaya çıkmıştır. İttifak kendisini işçilerin, emekçilerin, yoksulların, kadınların, gençlerin, doğa ve insan hakları savunucularının dayanışması temelinde tanımlamıştır. Ekonomi, yoksulluk, temel hak ve özgürlükler, demokrasi ve Kürt meselesinin demokratik çözümü ittifakın öne çıkardığı başlıca başlıklar arasında yer almıştır. İttifakın hedefi; demokratik, özgürlükçü ve eşitlikçi ilkeler temelinde, halkın siyasal karar alma süreçlerine daha etkin katıldığı bir demokratik düzenin oluşturulması olarak ifade edilmiştir. 4. ATA İttifakı: Cumhuriyet Değerleri ve Parlamenter Sistem ATA İttifakı'nın cumhurbaşkanı adayı eski MHP milletvekili Sinan Oğan olmuştur. İttifak, siyasal referanslarını Cumhuriyet'in kurucu değerleri ve 1924 Anayasası üzerinden tanımlamış; geleneksel devlet anlayışı ve Cumhuriyet'in kuruluş ilkeleri çerçevesinde yeniden parlamenter sisteme geçilmesini hedeflediğini açıklamıştır. Bu yönüyle ATA İttifakı, mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne alternatif bir yönetim modeli ortaya koymuş ve parlamenter sistem tartışmasını seçim gündeminin önemli başlıklarından biri hâline getirmiştir. 5. Memleket Partisi: "Ne Cumhur Ne Millet, Tek Yol Memleket" 2018 seçimlerinde CHP'nin cumhurbaşkanı adayı olan Muharrem İnce, 2023 seçimlerinde Memleket Partisi'nin cumhurbaşkanı adayı olarak yarışmıştır. İnce'nin seçim kampanyasının temel sloganı "Ne Cumhur, Ne Millet, Tek Yol Memleket" olmuştur. Memleket Partisi kendisini Atatürkçü, Cumhuriyetçi ve demokrat bir çizgide tanımlamış; ekonomik kalkınma, katılımcı demokrasi, hukukun üstünlüğü, barış ve güvenliği temel hedefleri arasında göstermiştir. Bu yaklaşım, iki büyük ittifakın dışında bağımsız bir siyasal çizgi oluşturma arayışının ifadesi olarak değerlendirilmiştir. 6. Sosyalist Güç Birliği: Emek, Laiklik ve Bağımsızlık Sosyalist Güç Birliği de cumhurbaşkanlığı için ayrı bir aday göstermemiş; bileşenleri arasında yer alan partiler Kemal Kılıçdaroğlu'nu destekleme yönünde açıklamalarda bulunmuştur. İttifakın temel hedefi; emekçilerin haklarını önceleyen, laik, demokratik ve bağımsız bir cumhuriyet anlayışını güçlendirmek ve ekonomik-siyasal düzenin sermaye gruplarının ve çeşitli güç odaklarının etkisinden çıkarılmasını sağlamak olarak ifade edilmiştir. Bu çerçevede ittifak, sosyalist ve emek merkezli bir siyasal perspektifi seçim gündemine taşımıştır. Amaç ve Hedef Kavramlarının Siyasal Yaşamdaki Yeri Siyasi partilerin ve seçim ittifaklarının programlarını değerlendirebilmek için "amaç" ve "hedef" kavramlarının birbirinden ayrılması gerekir. Amaç, ulaşılmak istenen genel sonucu ifade eder. Hedef ise bu amaca ulaşmak için belirlenen somut, ölçülebilir ve zamanla sınırlandırılmış sonuçtur. Bu ayrım siyasal partiler açısından özellikle önemlidir. Çünkü bir siyasi partinin "iktidar olmak", "demokrasiyi güçlendirmek", "parlamenter sisteme geçmek" veya "ekonomik refahı artırmak" şeklindeki ifadeleri genel amaç niteliğindedir. Buna karşılık kaç milletvekili kazanılacağı, hangi seçim çevrelerinde başarı elde edileceği veya hangi tarihe kadar hangi yasal düzenlemelerin yapılacağı daha somut hedefleri ifade eder. Bu çerçevede amaç ve hedef arasındaki ilişkiyi şu başlıklar altında değerlendirmek mümkündür: 1. Amaç genel, hedef somuttur Amaç, ulaşılmak istenen genel sonucu ifade ederken hedef bu sonucun somutlaştırılmış biçimidir. Seçimlere katılmak ve başarılı olmak bir amaç olabilir; belirli sayıda milletvekili çıkarmak ise bu amaca ilişkin somut bir hedef niteliğindedir. 2. Amaç düşünce, hedef eylemdir Sadece amaç belirlemek yeterli değildir. Amaçların gerçekleşebilmesi için bunları somut eylemlere dönüştüren hedeflerin ortaya konulması gerekir. Cumhurbaşkanı veya milletvekili olmak bir amaç olarak ifade edilebilir; ancak bu amaca ulaşabilmek için seçim stratejisi, örgütlenme, aday belirleme, seçmenle iletişim ve oy hedefleri gibi somut adımların belirlenmesi gerekir. 3. Hedef ölçülebilir olmalıdır Siyasal hedeflerin mümkün olduğu ölçüde ölçülebilir olması, seçim sonrasında başarı değerlendirmesini kolaylaştırır. Örneğin "seçimi kazanacağız" genel bir siyasi iddia iken, "şu kadar milletvekili kazanacağız" veya "şu seçim çevrelerinde çoğunluğu elde edeceğiz" ifadeleri daha somut hedeflerdir. 4. Geçmiş deneyimlerden yararlanmak Siyasi partiler ve ittifaklar geçmiş seçimlerden ve siyasal deneyimlerden ders çıkarmalıdır. Önceki dönemlerde yapılan hataların tekrarlanmaması ve başarılı uygulamaların geliştirilmesi, yeni hedeflerin gerçekleştirilme ihtimalini artırır. 5. Zaman faktörü Amaçlar uzun vadeli olabilir. Buna karşılık hedeflerin belirli bir zaman dilimi içerisinde gerçekleştirilmesi gerekir. Seçim dönemleri bu açıdan siyasi partiler için önemli bir zaman sınırı oluşturur. 6. Amaç ile hedef arasında gerçekçi bir bağ kurulmalıdır Bir siyasi partinin veya ittifakın belirlediği hedeflerin ulaşılabilir olması da önemlidir. Gerçekçi olmayan hedefler, siyasi söylem ile gerçeklik arasındaki farkı büyütebilir. Bu nedenle hedef belirlenirken toplumsal koşullar, seçmen davranışları, ekonomik durum, siyasal dengeler ve örgütsel kapasite birlikte değerlendirilmelidir. Sonuç 2023 seçimleri, Türkiye'de siyasi partiler ve ittifaklar açısından yalnızca iktidar mücadelesinin yürütüldüğü bir seçim süreci olmamış; aynı zamanda farklı yönetim modellerinin, ekonomik ve sosyal politikaların, demokrasi anlayışlarının ve gelecek tasavvurlarının karşı karşıya geldiği önemli bir siyasal dönem olmuştur. Cumhur İttifakı mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ni sürdürme ve "Türkiye Yüzyılı" vizyonunu gerçekleştirme hedefini öne çıkarırken, Millet İttifakı Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem'e dönüşü temel siyasal hedef olarak belirlemiştir. Emek ve Özgürlük İttifakı demokrasi, eşitlik, özgürlük ve emek eksenli politikaları; ATA İttifakı Cumhuriyet'in kurucu değerlerini ve parlamenter sistemi; Memleket Partisi bağımsız bir siyasal çizgiyi; Sosyalist Güç Birliği ise laiklik, emek ve bağımsızlık eksenli bir anlayışı öne çıkarmıştır. Bütün bu farklılıklar, demokratik siyasette amaç ve hedeflerin yalnızca seçim kazanmakla sınırlı olmadığını göstermektedir. Asıl önemli olan, seçim sonrasında toplumun karşı karşıya olduğu sorunlara ilişkin hangi politikaların uygulanacağı, hangi kurumların nasıl işletileceği ve verilen sözlerin ne ölçüde hayata geçirileceğidir. Sonuç olarak; amaç yönü, hedef ise o yolda atılacak somut adımları gösterir. Amacı olmayan siyaset yönünü, hedefi olmayan siyaset ise eylem gücünü kaybetme riski taşır. Bu nedenle siyasi partiler ve ittifaklar açısından başarı, yalnızca seçim sandığından çıkacak sonuçla değil, belirledikleri amaç ve hedefleri ne ölçüde gerçekleştirebildikleriyle de değerlendirilmelidir. 2023 seçimleri de bu açıdan Türkiye'nin siyasal geleceği bakımından önemli bir dönüm noktası olmuştur. Seçim sonuçlarının, ittifakların ortaya koyduğu amaç ve hedeflerin ne ölçüde karşılık bulduğunu göstermesi bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Muzaffer Kalaba
Düzenleme: 04.08.2026 / 23:31

PARTİLERDE AMAÇ VE HEDEF: 2023 SEÇİMLERİ ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME

Yazardan en yeniler

En Çok Okunanlar

Yeni Üyeler