Şiir Defteri / Sizin Köşeniz / ORTADOĞU'DA SAVAŞ VE BARIŞ

Yazardan en yeniler

Çatışmaların Gölgesinde İnsanlık, Adalet ve Kalıcı Barış Arayışı Ortadoğu, uzun yıllardır savaşların, işgallerin, siyasi krizlerin ve toplumsal çatışmaların eksik olmadığı bir coğrafya olarak dünya gündeminin merkezinde yer almaktadır. İsrail-Filistin çatışması başta olmak üzere Suriye, Irak, İran, Lübnan ve Afganistan gibi ülkelerde farklı dönemlerde yaşanan gelişmeler, bölgenin neden sürekli bir istikrarsızlık alanına dönüştüğünü sorgulamayı zorunlu kılmaktadır. 7 Ekim 2023 tarihinde Hamas'ın İsrail'e yönelik gerçekleştirdiği saldırının ardından İsrail'in Gazze'ye yönelik geniş kapsamlı askerî operasyonları, Ortadoğu'daki mevcut krizi yeni ve çok daha ağır bir aşamaya taşımıştır. İsrail hükümetinin Gazze'ye yönelik kapsamlı abluka ve askerî operasyon politikası, kısa sürede büyük bir insani krizin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bugün gelinen noktada temel soru yalnızca savaşın nasıl sürdürüleceği değil, Ortadoğu'da kalıcı barışın nasıl kurulabileceğidir. SAVAŞIN DOĞASI VE ORTADOĞU GERÇEĞİ Savaş, en genel anlamıyla siyasal, ekonomik veya stratejik amaçlara ulaşmak için örgütlü güç kullanımına dayanan bir çatışma biçimidir. Ancak savaşın sonuçları yalnızca askerî alanda ortaya çıkmaz. Savaş; insanların yaşam hakkını, ekonomik düzeni, eğitim sistemini, sağlık hizmetlerini, kültürel mirası ve toplumsal geleceği doğrudan etkiler. Özellikle modern savaş teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte savaşların yıkıcı kapasitesi geçmiş dönemlerle kıyaslanamayacak boyutlara ulaşmıştır. Nükleer, kimyasal ve biyolojik silahlar; uzun menzilli füzeler; insansız hava araçları ve yüksek teknolojili silah sistemleri, milyonlarca insanın yaşamını kısa sürede tehdit edebilecek bir güç ortaya çıkarmıştır. Bu nedenle günümüzde barış yalnızca ahlaki bir tercih değil, aynı zamanda insanlığın varlığını sürdürebilmesi açısından zorunlu bir ihtiyaçtır. Savaş teknolojileri geliştikçe barışın değeri de artmaktadır. SAVAŞIN BEDELİNİ KİMLER ÖDÜYOR? Savaşların başlamasında karar sahibi olanlarla savaşın bedelini ödeyenler çoğu zaman aynı insanlar değildir. Siyasi ve askerî kararlar devletlerin yönetim merkezlerinde alınırken, savaşın ağır sonuçlarını çoğunlukla sıradan insanlar yaşamaktadır. Evlerini terk eden aileler, hayatını kaybeden çocuklar, yaralanan siviller, yıkılan hastaneler, okullar ve kentler savaşın gerçek yüzünü ortaya koymaktadır. Bu nedenle savaşların yalnızca askerî başarı veya başarısızlık üzerinden değerlendirilmesi eksik bir yaklaşım olur. Savaşın gerçek bilançosu; kaybedilen insanlarla, parçalanan ailelerle, yerinden edilen toplumlarla, yıkılan şehirlerle ve gelecekleri ellerinden alınan çocuklarla ölçülmelidir. Jean-Paul Sartre'a atfedilen ?Savaşı zenginler çıkarır, fakirler ölür.? sözü de bu çelişkiyi çarpıcı biçimde ifade etmektedir. Burada önemli olan nokta, savaşların arkasındaki siyasi ve ekonomik çıkar ilişkilerini sorgulamaktır. Çünkü savaşların meşrulaştırılması için yalnızca silahlı güç yeterli değildir; toplumların da savaşın gerekli ve kaçınılmaz olduğuna ikna edilmesi gerekir. ORTADOĞU'DA SAVAŞLAR NEDEN BİTMİYOR? Ortadoğu'daki savaşları yalnızca dinî veya etnik farklılıklarla açıklamak yeterli değildir. Bölgedeki enerji kaynakları, jeopolitik konum, uluslararası güç rekabeti, sınır sorunları, işgaller, güvenlik politikaları ve büyük devletlerin bölgesel çıkarları da çatışmaların devamında önemli rol oynamaktadır. Irak savaşının demokrasi gerekçesiyle başlatılması, İran'ın nükleer programı etrafındaki gerilimler, Suriye'de yaşanan iç savaş ve dış müdahaleler, Afganistan'daki uzun süreli çatışmalar ve Arap Baharı sonrasında ortaya çıkan gelişmeler, Ortadoğu'daki sorunların ne kadar karmaşık bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Arap Baharı'nın başlangıcında ortaya çıkan özgürlük, demokrasi ve değişim taleplerinin bazı ülkelerde neden kalıcı demokratik dönüşümlere dönüşemediği de ayrıca değerlendirilmelidir. Bütün bu gelişmeler, Ortadoğu'da kalıcı barışın yalnızca askerî yöntemlerle sağlanamayacağını açıkça göstermektedir. BARIŞ SAVAŞIN PANZEHİRİDİR Barış, yalnızca savaşın sona ermesi anlamına gelmez. Gerçek barış; insanların güvenlik içinde yaşayabilmesi, temel hak ve özgürlüklerinden yararlanabilmesi, kendi gelecekleri hakkında söz sahibi olabilmesi ve sorunların şiddet yerine demokratik yöntemlerle çözülebilmesi anlamına gelir. Uluslararası anlaşmazlıkların öncelikle diplomatik ve barışçıl yöntemlerle çözülmesi, askerî seçeneklerin ise son çare olarak değerlendirilmesi çağdaş uluslararası ilişkilerin temel yaklaşımlarından biridir. Barışın temelinde insan onuruna saygı vardır. Barış; savaşsız, sömürüsüz, insanların birbirlerinin haklarına saygı gösterdiği ve sorunlarını demokratik yollarla çözebildiği bir dünya idealidir. KAHİRE BARIŞ ZİRVESİ VE DİPLOMASİ ARAYIŞI İsrail-Hamas çatışmasının ardından uluslararası toplumun artan tepkileri üzerine Mısır'ın ev sahipliğinde Kahire Barış Zirvesi gerçekleştirilmiştir. Zirvede Filistin meselesinin yalnızca askerî yöntemlerle çözülemeyeceği, sivillerin korunması ve insani yardımın ulaştırılması gerektiği yönündeki çağrılar öne çıkmıştır. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Filistinlilerin zorla yerlerinden edilmesine karşı olduklarını ve halkının kendi topraklarında yaşamaya devam edeceğini ifade etmiştir. Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ise Filistin halkının yerinden edilmesinin Filistin meselesinin siyasi çözümünü daha da zorlaştıracağını vurgulamıştır. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres de yaşanan krizin sona erdirilmesi ve Filistin, İsrail, bölge ve dünya çocukları için daha güvenli bir gelecek oluşturulması amacıyla uluslararası toplumun harekete geçmesi gerektiğini ifade etmiştir. Türkiye de diplomatik çözümün önemine dikkat çekmiştir. Dönemin Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, iki devletli çözüm temelinde müzakerelerin yeniden başlatılması gerektiğini belirterek, 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin bölgesel ve uluslararası istikrar açısından önem taşıdığını ifade etmiştir. Bu yaklaşım, Filistin-İsrail sorununun çözümünde uluslararası alanda uzun süredir gündemde olan iki devletli çözüm perspektifinin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. ULUSLARARASI TOPLUMUN SORUMLULUĞU Ortadoğu'daki savaşlar karşısında uluslararası toplumun tutumu büyük önem taşımaktadır. Birleşmiş Milletler başta olmak üzere uluslararası kuruluşların temel görevlerinden biri, sivillerin korunmasını sağlamak, insani yardımın ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasını kolaylaştırmak ve uluslararası hukukun uygulanmasını güvence altına almaktır. Ancak uluslararası toplumun yalnızca açıklamalarla yetinmesi yeterli değildir. Savaşların durdurulması, ateşkeslerin kalıcı hâle getirilmesi, insani yardım koridorlarının oluşturulması, sivillerin korunması ve siyasi müzakere süreçlerinin yeniden başlatılması için somut adımlar atılması gerekmektedir. Özellikle büyük devletlerin bölgedeki siyasi ve askerî etkileri dikkate alındığında, bu devletlere daha büyük sorumluluk düşmektedir. Çünkü Ortadoğu'daki savaşların yalnızca bölge ülkelerini değil, bütün dünyayı etkileyebilecek sonuçlar doğurma ihtimali bulunmaktadır. FİLİSTİN SORUNUNDA KALICI ÇÖZÜM İsrail-Filistin çatışmasının kalıcı biçimde sona erdirilebilmesi için öncelikle tarafların birbirlerinin varlığını, güvenliğini ve temel haklarını kabul eden bir siyasi zeminde buluşması gerekmektedir. Filistin halkının kendi kaderini belirleme hakkı ile İsrail halkının güvenlik hakkı birbirinin alternatifi olarak görülmemelidir. Bir tarafın güvenliği diğer tarafın özgürlüğünü ortadan kaldırmamalıdır. Kalıcı barış; işgal, şiddet, zorla yerinden edilme, sivillere yönelik saldırılar ve toplu cezalandırma anlayışının sona erdirilmesini gerektirir. Bu nedenle iki devletli çözüm perspektifinin yeniden ciddi biçimde ele alınması ve uluslararası hukuk temelinde uygulanabilir bir siyasi çözümün oluşturulması önem taşımaktadır. SONUÇ: ORTADOĞU'NUN GELECEĞİ BARIŞTADIR Ortadoğu'da yaşanan savaşlar bize önemli bir gerçeği göstermektedir: Askerî güç, bir sorunu geçici olarak bastırabilir; ancak tek başına kalıcı barış yaratamaz. Savaşın olduğu yerde ölüm, açlık, yoksulluk, göç, korku, travma ve yıkım vardır. Amacı ne olursa olsun, sivillerin hayatına mal olan, insanları evlerinden ve yurtlarından ayrılmaya zorlayan, şehirleri ve yaşam alanlarını yok eden savaşların insani açıdan savunulabilir bir sonucu bulunmamaktadır. Bu nedenle yapılması gereken, savaşın taraflarını daha fazla silahlandırmak değil, barış masasına oturtacak koşulları oluşturmaktır. Ortadoğu'da kalıcı barışın sağlanabilmesi için uluslararası hukuk, insan hakları, diplomasi ve adalet temelinde yeni bir yaklaşım geliştirilmelidir. Çünkü savaşın kazananı olduğu düşünülse bile, savaşın geride bıraktığı acıların gerçek anlamda kazananı yoktur. İnsanlığın ihtiyacı daha fazla silah değil, daha fazla adalet ve barıştır. Benjamin Franklin'e atfedilen ?Savaşın iyisi, barışın kötüsü yoktur.? sözü, bugün Ortadoğu'da yaşananları anlamak açısından da güçlü bir mesaj taşımaktadır. Dünyanın neresinde olursa olsun, sivillerin yaşam hakkını savunmak, savaşın karşısında barıştan yana olmak ve insanlığın ortak geleceğini korumak hepimizin sorumluluğudur. Ortadoğu'nun kaderi savaş olmak zorunda değildir. Kalıcı barış, ancak adalet ve insan hakları temelinde kurulabilir. Muzaffer KALABA
Düzenleme: 05.08.2026 / 23:03

ORTADOĞU'DA SAVAŞ VE BARIŞ

Yazardan en yeniler

En Çok Okunanlar

Yeni Üyeler