Şiir Defteri / Sizin Köşeniz / KUR NEREYE KOŞUYOR

Yazardan en yeniler

Döviz Kuru Dalgalanmaları, Ekonomik Güven ve Türkiye Ekonomisine Yansımaları Ekonomik istikrarın temel göstergelerinden biri, para biriminin öngörülebilir ve sürdürülebilir bir değer yapısına sahip olmasıdır. Döviz kurlarında yaşanan ani yükselişler veya sert düşüşler yalnızca finans piyasalarını değil; üretimi, yatırımları, ihracatı, ithalatı ve toplumun günlük yaşamını doğrudan etkileyen önemli gelişmelerdir. Bu nedenle kur hareketleri, ekonomik göstergelerin yanı sıra yatırımcı güveni, hukuk sistemi ve siyasal istikrar gibi birçok unsurla yakından ilişkilidir. 2021 yılının Aralık ayında döviz piyasalarında yaşanan olağanüstü dalgalanmalar, Türkiye ekonomisinin en önemli gündem maddelerinden biri olmuştur. Döviz kurunun kısa süre içerisinde tarihi seviyelere yükselmesi, ekonomi yönetiminin yeni tedbirler açıklamasına neden olmuştur. 20 Aralık 2021 tarihinde gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı Kabine Toplantısı sonrasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, üretimi ve istihdamı desteklemeye yönelik yeni ekonomik tedbirleri kamuoyuyla paylaşmıştır. Açıklanan düzenlemelerin en dikkat çekici başlığı, Türk lirası mevduatlarını kur artışına karşı korumayı amaçlayan ve kamuoyunda "Kur Korumalı Mevduat (KKM)" olarak bilinen sistem olmuştur. Buna göre, mevduat sahiplerinin elde ettiği faiz getirisi döviz kurundaki artışın altında kalması durumunda aradaki farkın Hazine tarafından karşılanacağı belirtilmiştir. Ayrıca ihracatçıların kur riskini azaltmaya yönelik vadeli kur uygulamalarının devreye alınacağı ifade edilmiştir. Söz konusu açıklamaların ardından döviz piyasalarında oldukça sert hareketler yaşanmıştır. Gün içerisinde tarihi zirvelere ulaşan Amerikan doları, aynı akşam önemli ölçüde değer kaybederek kısa süre içinde yaklaşık 18 lira seviyesinden 13 liranın altına kadar gerilemiştir. Benzer şekilde avro kuru da belirgin bir düşüş göstermiştir. Bu gelişmeler, finans piyasalarında yüksek volatilitenin ne denli önemli riskler oluşturduğunu bir kez daha ortaya koymuştur. Ekonomi politikalarına ilişkin açıklamalar, muhalefet partileri tarafından da farklı açılardan değerlendirilmiştir. CHP Genel Başkan Yardımcısı Faik Öztrak, açıklanan sistemin kur riskini Hazine'nin üzerine yüklediğini ve bunun dolaylı bir faiz artışı anlamına geldiğini savunmuştur. İYİ Parti Grup Başkanvekili Erhan Usta ise uygulamanın özellikle yurt dışından gelecek kısa vadeli sermaye hareketlerini teşvik edebileceğini, bunun da kamu maliyesi üzerinde ilave yük oluşturabileceğini ifade etmiştir. HDP Ekonomiden Sorumlu Eş Genel Başkan Yardımcısı Garo Paylan ise kurdaki aşırı oynaklığın yatırım ortamını olumsuz etkilediğini, belirsizlik ortamında üretim, yatırım ve istihdam kararlarının sağlıklı biçimde alınamayacağını dile getirmiştir. Ayrıca kamu kaynaklarının kullanım biçimi ve kur koruma mekanizmasının maliyeti konusunda eleştirilerde bulunmuştur. DEVA Partisi Genel Başkanı ve eski Ekonomi Bakanı Ali Babacan da açıklanan uygulamanın ekonomik sonuçlarını değerlendirerek, kur farkının kamu tarafından üstlenilmesini fiilen yüksek faiz uygulamasına benzetmiş; bunun uzun vadede mali disiplin açısından çeşitli riskler doğurabileceğini ifade etmiştir. Görüldüğü üzere, ekonomi yönetiminin aldığı kararlar farklı siyasi çevreler tarafından farklı perspektiflerden yorumlanmıştır. Bu durum, ekonomi politikalarının yalnızca teknik değil, aynı zamanda siyasal ve toplumsal boyutlarının da bulunduğunu göstermektedir. Ancak tartışmaların ötesinde üzerinde durulması gereken temel konu, ekonomide güven unsurudur. Ekonomi yalnızca rakamlardan ibaret değildir. Güvenin zedelendiği ortamlarda yatırım kararları ertelenmekte, üretim yavaşlamakta ve ekonomik aktörlerin geleceğe ilişkin beklentileri olumsuz etkilenmektedir. Ekonomi literatüründe sıkça vurgulandığı gibi, yüksek kur kadar sürekli dalgalanan kur da önemli riskler doğurmaktadır. Bu durum, insan sağlığındaki yüksek veya düşük tansiyondan çok, sürekli değişen ve kontrol altına alınamayan tansiyona benzetilebilir. Belirsizlik arttıkça piyasalarda öngörülebilirlik azalmakta; üretici, yatırımcı ve tüketici sağlıklı karar vermekte zorlanmaktadır. Kur hareketlerinden bazı kesimler kısa vadeli kazanç sağlayabilse de, uzun vadede ekonomik istikrarsızlığın bedelini toplumun tamamı ödemektedir. Bu nedenle sürdürülebilir ekonomik büyümenin temel şartı, kısa vadeli müdahalelerden çok, kalıcı güven ortamının oluşturulmasıdır. Son yıllarda yaşanan ekonomik sorunların temelinde yalnızca enflasyon, döviz kuru veya faiz tartışmaları değil; bunlarla birlikte kurumsal güvenin zayıflaması da önemli bir yer tutmaktadır. Ekonomik güven; hukuk güvenliği, demokratik standartlar, kurumların bağımsızlığı ve öngörülebilir kamu politikalarıyla doğrudan ilişkilidir. Sonuç ve Değerlendirme Ekonomik istikrarın kalıcı hâle gelebilmesi için yalnızca finansal tedbirler yeterli değildir. Güçlü kurumlar, hukukun üstünlüğü, demokratik yönetim anlayışı ve öngörülebilir ekonomi politikaları yatırım ortamının temel unsurlarıdır. Bu çerçevede ekonomik güvenin yeniden tesis edilmesi amacıyla şu başlıkların öncelik taşıdığı değerlendirilebilir: 1. Demokratik kurumların etkinliğinin güçlendirilmesi ve katılımcı yönetim anlayışının geliştirilmesi. 2. İnsan hakları ve temel özgürlükler alanındaki eksikliklerin giderilmesi ve evrensel hukuk ilkelerine bağlılığın güçlendirilmesi. 3. Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere tam uyum sağlanması ve yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirilmesi. 4. Hukukun üstünlüğü ilkesinin tavizsiz uygulanması, yargı bağımsızlığına duyulan güvenin artırılması. 5. Ekonomik rasyonaliteyi esas alan politikaların benimsenmesi ve ekonomik kurumların bağımsızlığının güçlendirilmesi. Bu ilkelerin hayata geçirilmesi, hem yerli hem de uluslararası yatırımcıların güvenini artıracak; üretim, istihdam ve sürdürülebilir büyüme açısından daha sağlam bir ekonomik zeminin oluşmasına katkı sağlayacaktır. Güven duygusunun yeniden inşa edildiği bir ekonomik ortam, yalnızca finansal göstergeleri değil, toplumun refahını ve geleceğe yönelik umutlarını da olumlu yönde etkileyecektir. Muzaffer Kalaba 05.01.2022
Düzenleme: 23.07.2026 / 23:13

KUR NEREYE KOŞUYOR

Yazardan en yeniler

En Çok Okunanlar

Yeni Üyeler