Şiir Defteri / Sizin Köşeniz / FİLİSTİN & İSRAİL SAVAŞI

Yazardan en yeniler

Ortadoğu'da Bitmeyen Çatışmalar, Filistin Sorunu ve Barış Arayışı Giriş Ortadoğu, uzun yıllardır siyasal çatışmaların, savaşların, işgallerin ve insani krizlerin en yoğun yaşandığı bölgelerden biri olma özelliğini korumaktadır. İsrail-Filistin çatışmasının yanı sıra Suriye, Lübnan, İran, Irak ve Afganistan gibi ülkelerde yaşanan gelişmeler, bölgenin istikrarsızlığının yalnızca tek bir ülke veya aktör üzerinden açıklanamayacağını göstermektedir. Ortadoğu'daki sorunların tarihsel, siyasal, ekonomik ve jeopolitik boyutları bulunmaktadır. Ancak bütün bu nedenler ne olursa olsun, savaşların en ağır bedelini çoğu zaman karar alma mekanizmalarının dışında kalan siviller ödemektedir. Bu yazıda ele alınan dönem, Hamas'ın 7 Ekim 2023 tarihinde İsrail'e yönelik gerçekleştirdiği saldırı ve bunun ardından İsrail'in Gazze'ye yönelik başlattığı yoğun askerî operasyonların ilk günleridir. Konuyu yalnızca askerî gelişmeler üzerinden değil; sivillerin yaşam hakkı, insani yardım, uluslararası hukuk ve kalıcı barış arayışı açısından değerlendirmek gerekmektedir. 7 Ekim Saldırısı ve Savaşın Yeniden Tırmanması Hamas'ın 7 Ekim 2023 tarihinde İsrail'e yönelik geniş çaplı saldırısı, İsrail-Filistin çatışmasının seyrinde yeni ve son derece ağır bir dönemin başlamasına neden oldu. Saldırıda İsrail'de çok sayıda insan yaşamını yitirdi, çok sayıda kişi rehin alındı. İsrail yönetimi saldırının ardından Gazze'ye yönelik kapsamlı bir askerî operasyon başlattı ve Gazze Şeridi'ne yönelik tam kuşatma uygulayacağını açıkladı. Elektrik, su, gıda ve yakıt gibi temel ihtiyaçlara erişimin kısıtlanması, kısa süre içerisinde bölgedeki insani durumun ağırlaşmasına yol açtı. Birleşmiş Milletler kuruluşları ve çeşitli insan hakları örgütleri, Gazze'deki insani koşulların giderek ağırlaştığı konusunda uyarılarda bulundu. Özellikle elektrik, temiz su, sağlık hizmetleri, gıda ve yakıtın yetersizliği, zaten uzun süredir ağır koşullarda yaşayan Gazze halkının yaşamını daha da zorlaştırdı. Bu noktada savaşın yalnızca askerî hedefler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği açıktır. Çünkü savaşın gerçek yüzü, çoğu zaman siyasi açıklamalardan çok sivillerin yaşadığı yıkımda ortaya çıkmaktadır. Gazze'de İnsanlık Dramı Gazze Şeridi, uzun yıllardır ağır ekonomik ve sosyal koşullar altında yaşamaktadır. Bölgenin kuşatma altında bulunması, temel ihtiyaçların karşılanmasını güçleştirmektedir. 7 Ekim sonrasında başlayan yoğun bombardıman, bu koşulları daha da ağırlaştırdı. Konutların, sağlık merkezlerinin, altyapının ve sivil yaşam alanlarının zarar görmesi, yüz binlerce insanın yerinden edilmesine neden olan büyük bir insani krizin ortaya çıkmasına yol açtı. Özellikle mülteci kamplarında yaşayan sivillerin bombardımandan doğrudan etkilenmesi, çatışmanın en acı boyutlarından biridir. Gazze'nin kuzeyindeki Cebaliye Mülteci Kampı gibi yoğun nüfuslu bölgelerde yaşayan insanların evlerini terk etmek zorunda kalması, savaşın siviller üzerindeki yıkıcı etkisini açık biçimde göstermektedir. Savaşın olduğu yerde yalnızca askerler ve silahlı gruplar bulunmaz. Çocuklar, kadınlar, yaşlılar, hastalar ve herhangi bir çatışmanın tarafı olmayan milyonlarca insan da savaşın sonuçlarını yaşamak zorunda kalır. Bu nedenle savaşın rakamlara indirgenmesi doğru değildir. Her ölümün arkasında bir aile, bir yaşam öyküsü, yarım kalmış hayaller ve büyük bir acı bulunmaktadır. Hamas'ın Ortaya Çıkışı Filistin-İsrail çatışmasını anlayabilmek için Hamas'ın ortaya çıkış sürecine de bakmak gerekir. Hamas, 1987 yılında Birinci İntifada sırasında Filistin'de ortaya çıkan İslami siyasi ve silahlı hareketlerden biridir. Örgüt, İsrail işgaline karşı direniş temelinde şekillenmiş ve zaman içerisinde Gazze Şeridi'nde önemli bir siyasi ve askerî güç haline gelmiştir. Hamas ile El Fetih arasındaki siyasi ve askerî çatışmaların ardından Hamas, 2007 yılında Gazze Şeridi'nin kontrolünü ele geçirmiştir. Bu tarihten itibaren Filistin siyasetinde Gazze ile Batı Şeria arasında siyasi ve yönetsel bir bölünme ortaya çıkmıştır. Hamas'ın İsrail'e yönelik silahlı saldırıları, İsrail tarafından güvenlik tehdidi ve terör saldırısı olarak değerlendirilirken, Filistinliler açısından çatışmanın tarihsel arka planı işgal, abluka ve bağımsızlık mücadelesi bağlamında ele alınmaktadır. Ancak hangi siyasal veya tarihsel gerekçeyle açıklanırsa açıklansın, sivillerin hedef alınması ve yaşam hakkının ihlal edilmesi kabul edilemez. Filistin Sorununun Tarihsel Boyutu Filistin meselesi yalnızca 7 Ekim 2023 tarihinde başlamış bir sorun değildir. Sorunun arkasında uzun yıllara yayılan tarihsel ve siyasal gelişmeler bulunmaktadır. Filistin toprakları bağlamında özellikle Batı Şeria, Gazze Şeridi ve Doğu Kudüs büyük önem taşımaktadır. Filistin devletinin sınırları, Kudüs'ün statüsü, İsrail yerleşimleri, mültecilerin durumu, güvenlik ve karşılıklı tanınma gibi konular, uzun yıllardır çözülemeyen temel sorunlar arasında bulunmaktadır. Dolayısıyla bugün yaşanan savaşın nedenlerini yalnızca son saldırılara bağlamak, çatışmanın tarihsel arka planını görmezden gelmek anlamına gelir. Ancak tarihsel nedenlerin bulunması da sivillere yönelik şiddeti meşrulaştırmaz. Bir halkın yaşadığı mağduriyet, başka bir halkın sivillerine yönelik saldırıların gerekçesi olamaz. 7 Ekim Saldırısı ve Güvenlik Sorusu Hamas'ın 7 Ekim saldırısında İsrail'in gelişmiş güvenlik ve istihbarat sistemlerinin nasıl aşıldığı da önemli bir tartışma konusu haline geldi. Gazze ile İsrail arasındaki sınır hattında kameralar, sensörler, güvenlik sistemleri ve askerî devriyeler bulunmasına rağmen Hamas militanlarının farklı yöntemlerle sınırı aşabilmesi, İsrail'in güvenlik ve istihbarat mekanizmalarının ciddi biçimde sorgulanmasına neden oldu. Saldırının boyutu, yalnızca askerî bir başarı veya başarısızlık olarak değil, aynı zamanda İsrail'in güvenlik anlayışının yeniden değerlendirilmesini gerektiren bir gelişme olarak ele alındı. Bununla birlikte güvenlik açığının tartışılması, savaşın insani sonuçlarının önüne geçirilmemelidir. Çünkü güvenlik politikalarının temel amacı, insan hayatını korumak olmalıdır. Savaşın Bölgesel Boyuta Yayılma Riski Hamas ile İsrail arasındaki çatışmanın en önemli tehlikelerinden biri de savaşın Gazze sınırlarını aşarak bölgesel bir çatışmaya dönüşme ihtimalidir. Ortadoğu, zaten çok sayıda siyasal ve askerî gerilimin bulunduğu bir bölgedir. İsrail-Filistin çatışmasının Lübnan, Suriye, İran ve diğer bölgesel aktörleri doğrudan veya dolaylı biçimde içine çekmesi, yalnızca Filistinliler ve İsrailliler açısından değil, bütün bölge açısından ağır sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle uluslararası toplumun temel önceliği çatışmanın daha geniş bir coğrafyaya yayılmasını engellemek, sivillerin korunmasını sağlamak ve diplomatik çözüm yollarını güçlendirmek olmalıdır. Savaşın Gerçek Yüzü: Ölüm, Yıkım ve Yoksulluk Savaşın gerçek yüzü, siyasi liderlerin açıklamalarından çok, yıkılan evlerde, hastanelerde, mülteci kamplarında ve yakınlarını kaybeden insanların gözyaşlarında görülür. Savaş; ölüm, açlık, susuzluk, yoksulluk, göç, travma ve parçalanmış aileler demektir. Bir çocuğun evini, okulunu veya ailesinden birini kaybetmesi, herhangi bir askerî stratejinin istatistiksel sonucu olarak görülemez. Bu nedenle savaşın insani maliyetini göz ardı eden hiçbir siyasi değerlendirme eksiksiz değildir. Sivillerin korunması, insani yardımın ulaştırılması, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilmesi ve temel ihtiyaçlara erişimin sağlanması, çatışmanın tarafları açısından olduğu kadar uluslararası toplum açısından da temel bir sorumluluk olarak ele alınmalıdır. Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları İsrail-Filistin çatışmasının çözümünde uluslararası hukuk ve insan hakları ilkeleri belirleyici olmalıdır. Sivillerin hedef alınması, rehin alma, toplu cezalandırma, zorla yerinden etme ve sivillerin temel ihtiyaçlara erişimini engelleyen uygulamalar uluslararası hukuk bakımından ciddi sorunlar doğurmaktadır. Bu nedenle herhangi bir tarafın gerçekleştirdiği ihlal, diğer tarafın ihlalini meşru hale getirmez. İnsan haklarının evrenselliği tam da burada önem kazanmaktadır. İsrailli bir sivilin yaşam hakkı ne kadar değerliyse Filistinli bir sivilin yaşam hakkı da aynı ölçüde değerlidir. Çocukların milliyeti, dini, dili veya yaşadığı coğrafya onların yaşam hakkının değerini değiştiremez. Kalıcı Çözüm: Savaş Değil, Barış Filistin-İsrail çatışmasının yalnızca askerî yöntemlerle çözülebileceğini düşünmek, geçmiş deneyimlerin ortaya koyduğu gerçeklerle bağdaşmamaktadır. Askerî operasyonlar belirli hedefleri ortadan kaldırabilir; ancak çatışmanın temelinde bulunan siyasal, tarihsel ve toplumsal sorunları çözemez. Kalıcı çözüm için Filistin halkının kendi geleceğini belirleme hakkı, İsrail'in güvenlik kaygıları, Kudüs'ün statüsü, yerleşimler, sınırlar, mülteciler ve karşılıklı tanıma gibi temel sorunların uluslararası hukuk ve diplomasi çerçevesinde ele alınması gerekmektedir. Bunun yanında İsrail ve Filistin halklarının eşit haklara sahip olduğu, güvenlik ve özgürlük ihtiyaçlarının birlikte gözetildiği bir çözüm perspektifinin geliştirilmesi zorunludur. Sonuç Filistin-İsrail çatışması, yalnızca iki toplum arasındaki bir savaş olarak değerlendirilmemelidir. Bu çatışma, tarihsel adaletsizliklerin, işgalin, güvenlik kaygılarının, siyasi hesapların ve uluslararası toplumun çözülemeyen sorunlarının iç içe geçtiği çok boyutlu bir mesele niteliğindedir. Hamas'ın sivillere yönelik saldırıları ve rehin alma eylemleri kabul edilemez olduğu gibi, bu saldırıların gerekçe gösterilerek Gazze'de yaşayan bütün sivillerin cezalandırılması da kabul edilemez. Çünkü bir halkın tamamı, bir silahlı örgütün eylemlerinden sorumlu tutulamaz. Bugün yapılması gereken, savaşın daha fazla büyümesini önlemek, sivillerin yaşam hakkını güvence altına almak, insani yardımın kesintisiz biçimde ulaştırılmasını sağlamak ve tarafları kalıcı bir siyasi çözüm için masaya oturtmaktır. Ortadoğu'da yıllardır süren çatışmalar bize açık biçimde göstermiştir ki savaş, sorunları ortadan kaldırmak yerine çoğu zaman yeni sorunlar üretmektedir. Bu nedenle Filistin ve İsrail halklarının çocuklarının da savaş, ölüm ve korku yerine barış, güvenlik ve özgürlük içinde yaşayabileceği bir gelecek kurulmalıdır. Savaşın kazananı yoktur; savaşın sonunda geriye yalnızca acı, yıkım ve gözyaşı kalır. En kötü barış bile en iyi savaştan daha değerlidir. Kalıcı çözümün yolu daha fazla ölümden değil; barıştan, adaletten, insan haklarından, uluslararası hukuktan ve karşılıklı yaşam hakkına saygıdan geçmektedir. Muzaffer Kalaba
Düzenleme: 05.08.2026 / 22:49

FİLİSTİN & İSRAİL SAVAŞI

Yazardan en yeniler

En Çok Okunanlar

Yeni Üyeler