Şiir Defteri / Sizin Köşeniz / DOĞA, SİYASET VE SPOR DEPREMLERİ: TOPLUMSAL SARSINTILAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Yazardan en yeniler

Toplumsal Sarsıntıların Farklı Boyutları Üzerine Bir Değerlendirme Giriş Toplumlar yalnızca doğal afetlerle değil, siyasal krizler ve sosyal gerilimlerle de derinden sarsılabilmektedir. Deprem kavramı çoğunlukla yer kabuğunda meydana gelen jeolojik hareketleri ifade etse de, toplumsal yaşamda beklenmedik ve geniş etkiler yaratan siyasal gelişmeler ile spor alanında ortaya çıkan şiddet olayları da mecazi anlamda birer "deprem" niteliği taşıyabilmektedir. 2023 yılının ilk aylarında Türkiye, kısa zaman aralıkları içerisinde birbirinden farklı ancak toplum üzerinde derin etkiler bırakan üç önemli sarsıntı yaşamıştır. Bunlardan ilki Kahramanmaraş merkezli büyük depremler, ikincisi muhalefet blokunda cumhurbaşkanı adayının belirlenmesi sürecinde yaşanan siyasal kriz, üçüncüsü ise Bursa'da oynanan Bursaspor?Amedspor karşılaşmasında yaşanan şiddet ve nefret görüntüleridir. Her üç olay farklı alanlarda ortaya çıkmış olsa da ortak noktaları, toplumda güven duygusunu zedelemeleri ve geniş kesimleri etkilemeleridir. Birinci Deprem: Doğal Afetin Toplumsal Sonuçları 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri merkezli olarak meydana gelen iki büyük deprem ile 21 Şubat'ta Hatay'ın Defne ve Samandağ ilçelerinde yaşanan depremler, Türkiye'nin yakın tarihindeki en büyük doğal afetlerden biri olarak kayıtlara geçmiştir. Resmî verilere göre on binlerce insan yaşamını yitirmiş, yüz binlerce kişi yaralanmış ve milyonlarca vatandaş doğrudan ya da dolaylı biçimde afetten etkilenmiştir. Çok sayıda yerleşim yeri ağır hasar görmüş, yüz binlerce bina kullanılamaz hâle gelmiştir. Depremin ardından milyonlarca insan yaşadığı şehirleri terk etmek zorunda kalmış, ülke içinde büyük ölçekli bir nüfus hareketi yaşanmıştır. Bu yönüyle deprem yalnızca fiziksel yıkım oluşturmamış; ekonomik, sosyal ve psikolojik sonuçlarıyla da uzun süre etkisini sürdürecek bir toplumsal kırılmaya dönüşmüştür. Mersin'in Üstlendiği Sorumluluk Depremden sonra en fazla göç alan şehirlerden biri Mersin olmuştur. Yüz binlerce depremzede güvenli yaşam alanı bulabilmek amacıyla kente yerleşmiştir. Mersin Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri, kamu kurumları ve gönüllü kuruluşlar; barınma, beslenme, giyim ve temel ihtiyaçların karşılanması için yoğun bir çalışma yürütmüşlerdir. Kent, yalnızca kendi nüfusuna değil, deprem bölgesinden gelen çok sayıda insana da geçici yaşam alanı sağlamaya çalışmıştır. Bununla birlikte ani nüfus artışı konut piyasasını da doğrudan etkilemiş; kira bedellerinde ciddi yükselişler yaşanmıştır. Bu durum, afetlerin yalnızca deprem bölgesinde değil, göç alan kentlerde de önemli ekonomik ve sosyal sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Afet Yönetiminin Önemi Depremler engellenemeyen doğal olaylardır. Ancak bilimsel şehir planlaması, sağlam yapılaşma, etkin denetim ve hızlı kriz yönetimi sayesinde can ve mal kayıpları önemli ölçüde azaltılabilir. Toplum hafızasında derin iz bırakan bu depremde en acı görüntülerden biri, geçmiş afetlerde arama-kurtarma ekiplerinin dile getirdiği "Sesimi duyan var mı?" çağrısının yerini, enkaz altındaki insanların "Bizi kurtaran var mı?" feryatlarının almış olmasıdır. Bu durum, afetlere hazırlıklı olmanın yalnızca teknik bir mesele değil, aynı zamanda insani ve yönetsel bir sorumluluk olduğunu ortaya koymaktadır. İkinci Deprem: Siyasette Yaşanan Kriz 2023 Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde muhalefet partileri arasında yürütülen aday belirleme süreci de kamuoyunda geniş yankı uyandıran önemli bir siyasal gelişme olmuştur. Altılı Masa'nın 2 Mart 2023 tarihli toplantısının ardından İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener'in sürece yönelik eleştirileri ve masadan ayrıldığını açıklaması, muhalefet blokunda ciddi bir kriz yaratmıştır. Siyasal sistemlerde bu tür krizler, kamuoyu beklentilerini ve seçim süreçlerini doğrudan etkileyebilecek niteliktedir. Ancak kısa süre içerisinde taraflar arasında yürütülen görüşmeler sonucunda uzlaşma zemini yeniden oluşturulmuş; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun seçim sonrasında cumhurbaşkanı yardımcısı olmaları önerisi üzerinde mutabakat sağlanmıştır. Bunun ardından Altılı Masa yeniden toplanmış ve Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu tarafından Kemal Kılıçdaroğlu ortak cumhurbaşkanı adayı olarak açıklanmıştır. Bu süreç, demokratik siyasal yaşamda görüş ayrılıklarının diyalog ve uzlaşma mekanizmalarıyla çözülebileceğini gösteren önemli örneklerden biri olarak değerlendirilebilir. Üçüncü Deprem: Sporun Ruhuna Aykırı Olaylar Toplumsal sarsıntıların bir başka örneği ise 5 Mart 2023 tarihinde Bursa'da oynanan Bursaspor?Amedspor karşılaşmasında yaşanmıştır. Karşılaşma öncesinde ve sırasında bazı tribünlerde açılan pankartlar, kullanılan semboller ve yaşanan fiziksel saldırılar, spor kamuoyunda ve toplumun farklı kesimlerinde yoğun tartışmalara neden olmuştur. Sahaya yabancı maddelerin atılması, sporcuların güvenliğinin tehlikeye girmesi ve nefret söylemini çağrıştıran görüntülerin ortaya çıkması, sporun temel değerleriyle bağdaşmamaktadır. Olayların ardından İçişleri Bakanlığı tarafından idari soruşturma başlatılmış, Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı da adli süreç yürütmüştür. Bu gelişmeler, spor organizasyonlarının yalnızca sportif rekabet alanı olmadığını; aynı zamanda toplumsal barış, hoşgörü ve birlikte yaşama kültürünün temsil edildiği önemli sosyal platformlar olduğunu bir kez daha göstermiştir. Doğal ve Toplumsal Depremlerden Çıkarılacak Dersler İncelenen üç olay farklı alanlarda yaşanmış olsa da ortak bazı sonuçlara işaret etmektedir. Birincisi, doğal afetlerin etkileri bilimsel planlama, sağlam yapılaşma ve etkin afet yönetimiyle azaltılabilir. Depremi önlemek mümkün değildir; ancak depremin felakete dönüşmesini önlemek büyük ölçüde insanın alacağı tedbirlere bağlıdır. İkincisi, siyasal krizler demokratik sistemlerin doğal bir parçasıdır. Ancak bu tür krizlerin kalıcı kutuplaşmalara dönüşmemesi için diyalog, uzlaşma ve ortak akıl mekanizmalarının işletilmesi büyük önem taşımaktadır. Üçüncüsü, spor; toplumsal barışın, kardeşliğin ve centilmenliğin temsil edildiği evrensel bir alandır. Irkçılık, nefret söylemi ve şiddet, sporun temel değerleriyle bağdaşmadığı gibi demokratik toplum düzeni açısından da kabul edilemez davranışlardır. Spor müsabakaları ayrıştırmanın değil, farklılıklar içinde birlikte yaşama kültürünün güçlendirildiği ortamlar olmalıdır. Sonuç 2023 yılının ilk aylarında Türkiye, doğal afetler, siyasal gelişmeler ve spor alanındaki toplumsal gerilimler nedeniyle peş peşe önemli sarsıntılar yaşamıştır. Bu olayların her biri farklı nedenlerle ortaya çıkmış olsa da ortak paydaları, toplumun birlik ve dayanışma kapasitesini sınamış olmalarıdır. Doğal afetler karşısında bilimsel bilgiye dayalı hazırlık ve etkin afet yönetimi; siyasal krizlerde demokratik uzlaşma kültürü; spor alanında ise hukukun üstünlüğü, centilmenlik ve insan haklarına saygı temel ilke olmalıdır. Toplumların gerçek gücü, yalnızca kriz yaşamamalarıyla değil; yaşadıkları krizlerden ders çıkararak daha güçlü kurumsal yapılar ve daha sağlam toplumsal ilişkiler inşa edebilmeleriyle ölçülür. Bu nedenle Türkiye'nin önünde duran temel görev; doğal afetlere karşı dirençli kentler oluşturmak, demokratik uzlaşma kültürünü güçlendirmek ve sporun birleştirici ruhunu koruyarak her türlü ayrımcılık ve şiddete karşı kararlı bir duruş sergilemektir. Sonuç olarak, ister yer kabuğunda meydana gelen doğal depremler, ister siyasal krizler, isterse toplumsal yaşamı etkileyen spor olayları olsun; her sarsıntı, toplumlara eksikliklerini görme ve geleceği daha sağlam temeller üzerine kurma fırsatı sunmaktadır. Önemli olan, yaşanan acılardan ve krizlerden gerekli dersleri çıkararak benzer sorunların tekrarını önleyecek kalıcı çözümler geliştirebilmektir. 06.08.2023 Muzaffer Kalaba
Düzenleme: 09.08.2026 / 02:04

DOĞA, SİYASET VE SPOR DEPREMLERİ: TOPLUMSAL SARSINTILAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Yazardan en yeniler

En Çok Okunanlar

Yeni Üyeler